BA CUỘC CHIA CẮT- BA CÁCH TRỞ VỀ

 

BA CUỘC CHIA CẮT- BA CÁCH TRỞ VỀ

Kieu thi An Giang

(Thấy gì từ sự thống nhất qua ba quốc gia Đức, Hàn, và Việt Nam)

-

Tôi là người chứng kiến hai cuộc “thống nhất” của hai quốc gia. Một quốc gia tôi được sinh ra. Một quốc gia tôi trưởng thành và cũng là quê hương thứ hai của tôi.

Khi giải phóng miền nam, tôi còn nhỏ, hầu như không có dấu ấn gì đặc biệt. Ngoài việc bà tôi năm nào cũng nuôi một đàn lợn béo như tranh, để “thằng An giải phóng miền Nam về cưới vợ”. Ngày cờ đỏ sao vàng bay trên nóc dinh Độc lập, bà giết hết lợn, khao cả xóm.

Và cậu tôi không về nữa…

Thống nhất nước Đức thì tôi đã đủ nhận thức để hiểu chuyện gì xảy ra. Không phải với tư cách người đương thời, mà là, cái nhìn tỉnh táo của người đi qua hai cuộc chiến của hai quốc gia mà tôi đều yêu thương gọi là Tổ quốc.

Xin có vài nhận định thế này:

I. Khi đất nước bị chia làm hai: nỗi đau không của riêng ai

Trên bản đồ chính trị thế giới hiện đại, hiếm có quốc gia nào trải qua một nỗi đau lịch sử giống nhau đến thế: cùng một dân tộc, một ngôn ngữ, một cội rễ - lại bị chia đôi bởi những đường vĩ tuyến, bức tường bê tông, hay dòng sông lịch sử.

Ba quốc gia: Việt Nam, Đức, và Triều Tiên - là ba minh chứng rõ ràng nhất cho vết cắt chiến tranh để lại.

• Việt Nam: chia cắt từ năm 1954 theo Hiệp định Genève, sau chiến thắng Điện Biên Phủ.

• Đức: chia cắt sau Thế chiến II, thành Đông và Tây Đức - hai nửa đại diện cho hai cực của Chiến tranh Lạnh.

• Triều Tiên: sau năm 1953, Hiệp định đình chiến thiết lập đường ranh giới quân sự giữa Bắc - Nam tại vĩ tuyến 38.

Nhưng điều đặc biệt nằm ở chỗ: trong khi Bắc - Nam Hàn vẫn tiếp tục đối đầu căng thẳng như hai kẻ thù truyền kiếp, thì Đức đã thống nhất trong ôn hòa, còn Việt Nam thì về một mối bằng một cuộc chiến tranh kéo dài suốt hai thập kỷ.

Vì sao lại khác biệt đến thế?

II. Đức và Việt Nam: Hai con đường thống nhất- hai số phận hậu chiến

1. Cách thức thống nhất: Bạo lực hay đối thoại?

Việt Nam (1975)

Việt Nam thống nhất sau một cuộc chiến dài hơn 20 năm. Chiến tranh kết thúc ngày 30/4/1975 bằng chiến thắng quân sự của miền Bắc. Dù được ghi nhận là một chiến thắng “giải phóng dân tộc”, nhưng đây cũng là một thống nhất bằng vũ lực.

Cái giá phải trả là rất lớn: khoảng 3 triệu người Việt Nam thiệt mạng (tính cả quân và dân hai miền), hơn 300.000 liệt sĩ phía Bắc, và hàng trăm ngàn quân nhân miền Nam thiệt mạng hoặc mất tích.

Đức (1990):

Ngược lại, Đức thống nhất mà “không tốn một viên đạn.” Sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ vào ngày 9/11/1989 là kết quả của phong trào biểu tình ôn hòa, sự tan rã của Liên Xô, và khát vọng tự do của người dân Đông Đức.

Ngày 3/10/1990, nước Đức thống nhất về mặt pháp lý: Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) chính thức sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức (Tây Đức), với mô hình dân chủ và kinh tế thị trường.

2. Thái độ với bên kia sau thống nhất

Việt Nam:

Sau thống nhất, chính quyền mới ở miền Nam được tái cơ cấu toàn diện dưới mô hình XHCN. Hàng trăm ngàn quân nhân, công chức chế độ cũ bị đưa vào trại cải tạo - có người bị giam nhiều năm.

Cải tạo công thương nghiệp tư nhân, cải tạo tư tưởng văn hóa cũng được triển khai.

Một số chính sách được thực hiện với mục đích “xây dựng xã hội mới”, nhưng để lại tổn thương dai dẳng, nhất là ở những người từng sống và phục vụ chế độ Sài Gòn.

Đức:

Dù trên thực tế Tây Đức là bên “thắng cuộc”, nhưng nhà nước Liên bang Đức không tiến hành trả thù.

Chính sách “hòa nhập, không loại trừ” được triển khai:

• Cán bộ, công chức Đông Đức được xem xét tái hòa nhập.

• Chỉ một số ít bị loại trừ do liên quan đến Stasi - cơ quan mật vụ Đông Đức.

• Không có trại cải tạo, không có án tù hàng loạt.

3. Chi phí tái thiết: Ai chịu gánh nặng?

Đức:

Sau thống nhất, Tây Đức chấp nhận gánh toàn bộ chi phí tái thiết Đông Đức- một vùng đất trì trệ, thiếu hạ tầng và tụt hậu kinh tế.

• Chính phủ chi hơn 2.000 tỉ euro trong ba thập kỷ để hiện đại hóa miền Đông.

• Thuế đoàn kết (Solidaritätszuschlag) được áp dụng từ năm 1991- người dân Tây Đức phải đóng thêm 5,5% thuế thu nhập để hỗ trợ miền Đông.

• Các thành phố như Leipzig, Dresden, hay Erfurt dần hồi sinh, nhưng khoảng cách phát triển vẫn chưa xoá hẳn.

Việt Nam:

Sau thống nhất, Việt Nam bước vào giai đoạn bao cấp, bị cấm vận từ phía Mỹ và phương Tây, chiến tranh biên giới với Campuchia (1978) và Trung Quốc (1979) càng làm nền kinh tế kiệt quệ.

• Từ 1975 đến 1985 là giai đoạn cực kỳ khó khăn, lạm phát ba chữ số, thiếu đói diện rộng.

• Phải đến Đổi mới 1986, Việt Nam mới bắt đầu phục hồi kinh tế bằng cách chuyển sang kinh tế thị trường định hướng XHCN.

• Hơn 10 năm sau chiến tranh mới thực sự mở cửa giao thương, và đến năm 1995, quan hệ Việt- Mỹ mới được bình thường hóa.

III. Bắc- Nam Hàn: Một vết rạn chưa lành

So với Đức và Việt Nam, bán đảo Triều Tiên là biểu tượng của sự chia cắt chưa thể hàn gắn. Hai miền vẫn ở trong trạng thái chiến tranh lạnh, dù Hiệp định đình chiến đã ký từ 1953, thậm chí đối đầu, “kẻ thù truyền thống”…

• Không có thống nhất.

• Không có tiến trình hòa giải thực chất.

• Triều Tiên và Hàn Quốc phát triển theo hai hướng hoàn toàn đối lập: một bên độc tài khép kín, một bên dân chủ thịnh vượng.

Thậm chí đến hôm nay, Hàn Quốc và Triều Tiên vẫn không có đại sứ quán tại nhau, đường dây nóng chỉ hoạt động trong thời gian ngắn, và mỗi khi có sự kiện chính trị lớn, căng thẳng quân sự lại gia tăng.

IV. Nhìn lại: Thống nhất không phải là đích đến

Không có con đường thống nhất nào là hoàn hảo.

• Đức mất 30 năm và hàng ngàn tỉ euro để Đông - Tây hòa nhập.

• Việt Nam phải hy sinh rất nhiều, cả về người, về thời gian phát triển, và những vết thương tâm lý chưa lành.

• Triều Tiên - Hàn Quốc thì vẫn đang sống trong nỗi chờ đợi mỏi mòn.

Nhưng điều quan trọng là: thống nhất chỉ là điểm khởi đầu.

Quan trọng hơn là chúng ta đối xử với quá khứ như thế nào.

• Khoan dung không có nghĩa là quên.

• Nhìn thẳng vào lịch sử không có nghĩa là kết tội.

• Một quốc gia trưởng thành là quốc gia biết học từ nỗi đau - để không ai bị bỏ lại phía sau.

V. Và hôm nay, chúng ta viết tiếp trang sử ấy…

40 ĐIỀU VÔ LÝ CHỈ CÓ Ở VIỆT NAM

 

40 ĐIỀU VÔ LÝ CHỈ CÓ Ở VIỆT NAM

 

Ở Việt Nam có những thứ và những điều vô cùng vô lý nhưng vì những thứ đó đang ở Việt Nam nên ai cũng cho rằng nó có lý và không có vấn đề gì. Có những thứ và những điều mà chỉ có ở Việt Nam, không có nước nào có. Hy vọng nhiều người sẽ nhận ra. Danh sách như sau:

1 — Sổ hộ khẩu. Trên thế giới chỉ có 3 nước áp dụng chính sách này, cả 3 nước đều là 3 cường quốc của thế giới, là 3 thiên đường, là đỉnh cao trí tuệ nhân loại. Đó là đại cường quốc Trung Quốc, tiểu cường quốc Việt Nam và siêu cường quốc …..Bắc Hàn. Tôi thật sự không hiểu nổi mục đích của cái sổ hộ khẩu là gì, trừ việc làm mồi kiếm ăn cho mấy anh chị Công An. Nếu bạn nào có thế giải thích trong 1 câu “tại sao chúng ta lại có sổ hộ khẩu” tui chết liền. Ở xứ khác khi sinh ra chỉ có giấy khai sinh rồi lớn lên làm cái thẻ, hộ chiếu. Vài nước thì dùng bằng lái xe làm chứng minh. Muốn đi đâu thì đi, nước của mình mà. Tại sao mỗi lần chuyển địa phương là phải đi khai tạm trú, KT3. Mấy cái này là gì tui hiểu tui chết liền. [Ku Búa đã viết rất chi tiết về Hộ Khẩu trong bài ”Hộ Khẩu: một thứ khôi hài, vô lý và ngu ngốc.”]

2 — Đi mua xe đi đăng ký tên mình phải dùng sổ hộ khẩu và về đăng ký tại nơi thường trú (nơi đăng ký hộ khẩu). Nó vô lý ở chỗ này. Bạn là dân Lạng Sơn chuyển công tác vô làm ở Cà Mau, bạn muốn mua xe máy và đứng tên bạn, lỡ xe có bị trộm thì người ta biết xe đó là của mình. Nhưng ở Việt Nam thì nếu mua ở Cà Mau thì dân Lạng Sơn phải chở xe về Lạng Sơn đăng ký. Có cái nước nào khác trừ Việt Nam làm vậy không? Có ai biết thì nói nha, tại tui khờ lắm, hiểu biết về thế giới bên ngoài Việt Nam kém nữa.

3 — Cảnh sát giao thông kiểm tra xe nếu không có đủ giấy tờ sẽ bị giam xe. Tại sao người lái xe phải chứng minh xe đó là của người lái? Sao CSGT không chứng minh điều ngược lại. Phi logic. Còn việc giam xe thì tui chưa biết xứ nào khác làm vậy hết.

4 — Thuế “chuyển đổi mục đích sử dụng đất”. Tui chưa biết xứ nào khác có cái thuế quái dị như vậy. Đây là loại thuế làm cản trở quá trình công nghiệp hóa của đất nước. Bạn là một nông dân có 100 mét vuông đất nông nghiệp. Bạn muốn dùng 50m2 đó để xây cái hãng. Bạn phải đi tới Sở Tài Nguyên Môi Trường nộp đơn chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Số tiền đó cộng với bôi trơn đút lót thì gần bằng giá bán thị trường rồi. Thế thì bạn phải bán đi 50 m2 còn lại. Nghĩa là cái thuế này làm mọi thứ liên quan tới đất đai mắc gấp đôi. Một trong những thứ khùng điên nhất.

5 — Đi nộp giấy tờ phải đi công chứng rồi phải có con tem xác nhận. Đã vậy còn phải xin xỏ mấy bé mấy *** ** làm hành chính nữa chứ.

6 — Đi “xin” việc ở cơ quan nhà nước, công ty quốc doanh và một số công ty tư nhân phải nộp “sơ yếu lý lịch”. Sơ yếu lý lịch yêu cầu bạn phải ghi rõ về gia đình và bản thân: Trước và sau 1975 đã và đang làm gì. Tui và gia đình tui làm gì trước sau 1975 thì liên quan gì tới năng lực yêu cầu của công việc?

7 — Đi làm từ thiện phải (nộp đơn) “xin phép” Ủy Ban Nhân Dân và Mặt Trận Giải Phóng địa phương. Trời ơi, đã đi từ thiện, là bỏ tiền túi mình ra cho người khác, đã vậy còn phải đi xin giấy phép là sao? Độc Lập Tự Do Hành Phúc đâu rồi?

8 — Tham gia các giải thể thao ở tỉnh (và vài thành phố) phải có hộ khẩu và sổ tạm trú ở đó. Thể thao Thái Lan đang phát triển với quy mô chinh phục Châu Á. Trong khi đó ở Việt Nam các nhà làm thể thao hỏi: “Hộ khẩu con đâu?” Thấy có ngu không?

9 — Đi du lịch hoặc ở khách sạn nhà nghỉ phải đưa hộ chiếu hoặc Chứng Minh Thư cho tiếp tân. Ở xứ khác tui chỉ trình cái thẻ Master hoặc Visa. Nếu đưa hộ chiếu thì họ photocopy xong rồi đưa lại chứ không giữ. Tui chưa biết cái xứ nào làm vậy, trừ Việt Nam.

10 — Trước giải, buổi, hội hay chương trình gì cũng phải giới thiệu danh sách mấy quan có mặt. Đã vậy danh nghĩa dài dòng lê thê. Có cần phải đọc tên từng người một, chờ từng người một đứng dậy ngồi xuống không. Tui thật sự không hiểu cái logic. Tui chưa bao giờ thấy một giải hay trận thể thao nào ở nước ngoài làm vậy.

11 — Các trung tâm thể thao trưng khẩu hiệu “rèn luyện thể thao theo giương Bác H vĩ đại”. Sao xứ Mỹ không trưng khẩu hiệu “tập luyện theo gương George Washington vĩ đại”? Bác H hồi đó có tập thể thao mà sao tui không biết ta. Chuột cơ tay đô nữa, giờ tui mới biết. Phải ráng tập để nói theo gương Bác H Vĩ Đại mới được.

12 — Tất cả các giấy tờ hành chính pháp lý phải có dòng chữ này ở trên “Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam – Độc Lập Tự Do Hạnh Phúc”. Giấy xin phép nghỉ học cũng vậy, giấy báo cáo cũng vậy luôn. Xứ khác có vậy không ta?

13 — Đi toilet ở Bến Xe (Miền Đông, Miền Tây, tỉnh, thành phố) mỗi lần phải trả 2,000 VND. Không chỉ riêng ở bến xe mà đa số các toilet công cộng đều vậy. Có chỗ còn treo bảng một giá rồi tính tiền một giá khác. Đến lúc cần giải quyết nhu cầu thì bực bội hết sức. Mà nếu toilet nó sạch thì tôi không nói, đằng này mỗi lần nghĩ tới là tôi dị ứng.

14 — Toilet công cộng thường không có giấy vệ sinh. Vậy người ta dùng gì để chùi *** ta?

15 — Làm xong cái hội thảo hay chương trình gì lớn chút cũng phải nói: “Cảm ơn các lãnh đạo đã tạo điều kiện.” Mặc dù mấy người đó không tham gia hoặc không ai biết mặt.

16 — Quân Đội đi làm kinh tế: Viettel, MB Bank, Xăng Dầu Quân Đội, Binh Đoàn 318 Dầu Khí. Tui thật sự không hiểu. Quân đội gì mà làm kinh tế kinh doanh?

17 — Quân Đội tham gia thể thao thành tích chuyên nghiệp. Tui chưa biết quân đội nước nào khác làm vậy.

18 — Cảnh Sát Nhân Dân tham gia thể thao thành tích chuyên nghiệp.

19 — Quân Đội phong hàm sĩ quan cho vận động viên đạt thành tích thể thao. Mặc dù chưa bao giờ qua trường lớp đào tạo sĩ quan, chưa bao giờ có kinh nghiệm cầm lính, chưa bao giờ có kinh nghiệm chiến trường. Hàm sĩ quan vô nghĩa vậy sao? Bạn là cha mẹ thì có cho con mình vô cái quân đội như vậy không? Vận động viên đạt thành tích thể thao thì liên quan gì tới phong hàm sĩ quan quân đội? Tui chưa biết quân đội xứ nào khác làm vậy hết.

20 — Đi xin việc làm vô mấy cơ quan nhà nước hay quốc doanh phải lót tiền, cả trăm triệu hơn chứ không kém. Có xứ nào khác làm vậy không ta?

21 — Đánh thuế kinh doanh trên Facebook. Cái này miễn ý kiến.

22 — Sinh viên học ĐH hay CD cũng phải học 1.5 năm lý thuyết kinh tế triết học Marx – Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh. 1.5 năm của cuộc đời mà sinh viên sẽ không lấy lại được.

23 — ĐCS đã đấu tranh hy sinh cả triệu người dân trong cuộc chiến chống Pháp, Mỹ Ngụy vì lý tưởng của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, nhưng cuối cùng lại dùng chủ nghĩa tư bản và kinh tế thị trường để làm giàu. Vậy cả triệu người Việt đã chết làm gì. Cuộc chiến đó có nghĩa gì?

24 — CSGT phạt tiền vì chạy xe không chính chủ. Giờ một gia đình 5 người chỉ có 2 chiếc xe, giờ mỗi lần xách xe chạy là phải chở người đứng tên phương tiện theo để chứng minh quyền sở hữu?

25 — Giá xe hơi cao gấp 20-30 thu nhập bình quân hàng năm. Một chiếc Camry ở Mỹ có giá $23,000, nhưng ở Việt Nam lại được bán với giá $62,000. Nghĩa là nếu tính luôn tổng thuế phí, giá xe ở Việt Nam cao gấp 3 lần bên Mỹ trong khi thu nhập lại thấp hơn 30 lần.

26 — Xuất bản sách lậu thì chỉ bị phạt hành chính, còn xuất bản sách chính thức có thể bị phạt hình sự. Gì kỳ vậy?

27 — Kinh doanh trên mạng không giấy phép mà kiếm được lời có thể bị khởi tố theo luật hình sự. Vậy bán hàng online cũng có thể bị khởi tố được nữa sao?

28 — Dân “tát” CSGT thì bị phạt 9 tháng tù, CSGT mà đánh dân thì chỉ cần xin lỗi là xong.

29 — Việt Nam có hơn 24,000 tiến sĩ nhưng số lượng bằng sáng chế thì gần như không. À có, mà họ có quốc tịch nước ngoài nên bằng sáng chế thuộc nước ngoài rồi.

30 — Giá nhà trung bình cao gấp 30-40 lần thu nhập hàng năm. Một người Việt Nam trung bình nếu muốn mua nhà bằng thu nhập phải nhịn đói tiết kiệm 30-40 năm. Lạ nhỉ?

31 — Hàng cũ mua từ Ebay hay từ nước ngoài gửi về phải đóng thuế nhập khẩu. Đây là sự thật. Không vấn đề gì cả, bạn chỉ cần trả thuế “cà phê” là xong ngay.

32 — Tiệm bún chửi cháo quát chửi khách như gì mà vẫn đông khách. Cái này chỉ ở Hà Nội thôi. Mà công nhận khó hiểu thật. Ở xứ khác mà chửi khách thì có thu hút họ không ta?

33 — Web phim lậu hoạt động như một công ty chính thức. Điều này đủ hiểu luật bản quyền Việt Nam vô nghĩa đến mức nào rồi.

34 — Xa lộ quốc lộ tầm 30-40km có một trạm thu phí. Campuchia nghèo dã man hơn mà có thấy trạm thu phí nào đâu?

35 — Dân được quyền BÁN ngoại tệ nhưng không được quyền MUA mà không có giấy phép. Vậy là nghĩa gì? Như chỉ được bán cá chứ không được mua cá. Chỉ được bán ra chứ không được mua ra. Vậy là sao? Hiểu chết liền.

36 — Doanh nghiệp tư nhân muốn vay tiền ngân hàng thì phải thế chấp tài sản, còn doanh nghiệp nhà nước thì vay khống.

37 — Bầu cử chưa thực hiện nhưng kết quả lại được biết trước. Sao hay thế nhỉ?

38 — Chỗ nào ghi “cấm đái” hay “cấm đổ rác” thì dân thì càng đái bậy và đổ rác ở đó. Hình như cái này có tác động ngược thì phải.

39 — Thành phố thì khi mưa lại bị ngập……nhưng khi nắng nóng cũng bị ngập luôn. Vậy cái này lỗi do ai?

40 — Và cuối cùng, tuy là một trong những nước nghèo nhất thế giới, nhưng người Việt Nam lại được cho là dân tộc hạnh phúc nhất. Vậy là thế nào?

CÁI TÁT MANG TÊN LỊCH SỬ

 

 

CÁI TÁT MANG TÊN LỊCH SỬ

 

Sự Thật Lề Đường (STLĐ)

Quang Nguyen ·

 

 

Gửi những người Việt vẫn còn đội nón đỏ sau cú từ chối này

Tôi sẽ không vòng vo. Cộng đồng người Việt vừa bị từ chối tham gia lễ diễu hành kỷ niệm 250 năm lập quốc — không một lời giải thích, không một lời xin lỗi, không cả một sự thừa nhận rằng đơn kháng cáo đã được gửi đi. Và trong lúc đó, không ít người trong chính cộng đồng mình vẫn đang đội nón đỏ, vẫn đang chia sẻ hình ông Trump trên Facebook, vẫn đang gọi những người chỉ trích ông là "thân Cộng," "phản quốc," "vô ơn với nước Mỹ."

Tôi muốn hỏi thẳng: vô ơn với ai? Với cái chính quyền vừa đóng sầm cửa lại trước mặt cộng đồng mình à?

Sự thật không cần trang điểm

Liên Hội Người Việt Toàn Quốc Hoa Kỳ đã nộp đơn xin tham gia diễu hành tại Washington D.C. Đơn bị từ chối. Họ kháng cáo lên Ủy Ban America250, lên ban tổ chức, lên các dân biểu. Im lặng. Không một câu trả lời, dù chỉ là một câu từ chối lịch sự.

Trong khi đó, bộ máy America250 — do chính quyền Trump giám sát qua Task Force 250 — không ngừng tự ca ngợi mình là sự kiện "engaging every American," "honoring the contributions of all Americans," "celebrating ALL of us." Khẩu hiệu thì rộng như đại dương. Danh sách thực tế thì hẹp như một cánh cửa khép.

Đây không phải một sự cố hành chính ngẫu nhiên. Đây là một mô hình lặp lại suốt lịch sử nước Mỹ: hứa hẹn sự bao gồm bằng ngôn từ, rồi thực hành sự loại trừ bằng hành động — và im lặng mỗi khi bị chất vấn, vì im lặng không bao giờ phải chịu trách nhiệm.

Việt MAGA ơi, tỉnh dậy đi

Tôi biết nhiều người trong số các anh chị từng là sĩ quan, từng là tù cải tạo, từng vượt biển bằng máu và nước mắt. Tôi tôn trọng điều đó tuyệt đối. Nhưng chính vì các anh chị đã trả giá quá đắt cho hai chữ "tự do" và "công bằng," tôi càng không hiểu nổi tại sao các anh chị lại tiếp tục trao trọn lòng trung thành cho một phong trào chính trị chưa từng, và sẽ không bao giờ, xem cộng đồng mình là một phần thực sự của "nước Mỹ" mà nó đang vẽ ra.

Đừng nhầm lẫn. Phong trào MAGA không được dựng lên để phục vụ người nhập cư — kể cả người nhập cư da vàng đã bỏ phiếu trung thành cho nó suốt ba thập niên. Nó được dựng lên trên một lời hứa rất cụ thể, rất rõ ràng, dành cho một nhóm người rất cụ thể: đưa nước Mỹ "trở lại vĩ đại" theo hình dung của một thời kỳ mà người da trắng nắm toàn quyền văn hóa, kinh tế, chính trị — và những người như chúng ta chỉ là khách trọ được phép ở lại nếu biết im lặng và biết ơn.

Khi các anh chị hô "USA! USA!" trong các cuộc mít tinh, các anh chị có bao giờ tự hỏi: trong hình dung "vĩ đại" đó, có chỗ nào dành riêng cho một gia đình tị nạn nói tiếng Việt ở nhà, ăn nước mắm, thờ ông bà, và có hai lá cờ trong phòng khách? Hay các anh chị chỉ được mời vào bức tranh đó với điều kiện: im lặng về phần Việt Nam, chỉ trưng phần "yêu nước Mỹ kiểu Cộng Hòa" ra ngoài?

Lòng trung thành một chiều không phải là tình yêu

Có một sự thật cay đắng mà tôi xin nói thẳng: tình yêu của cộng đồng Việt MAGA dành cho Trump và phong trào của ông ấy là một tình yêu một chiều. Các anh chị bỏ phiếu cho ông. Các anh chị bảo vệ ông trên mạng xã hội, đôi khi còn quyết liệt hơn cả người Mỹ bản xứ sinh ra ở đây. Các anh chị tin rằng lòng trung thành đó sẽ được đổi lại bằng sự công nhận, bằng một chỗ đứng, bằng một dòng chữ trong sách lịch sử nói rằng "cộng đồng người Việt cũng là một phần của câu chuyện nước Mỹ."

Và đổi lại, các anh chị nhận được gì? Một cánh cửa đóng sầm trước cuộc diễu hành mừng sinh nhật chính cái đất nước mà các anh chị thề trung thành. Không một lời giải thích. Không một lời xin lỗi. Chỉ có sự im lặng lạnh lùng của một bộ máy không thấy cần phải giải trình với những người nó đã dùng xong lá phiếu.

Đây không phải một sự nhầm lẫn của riêng năm 2026. Đây là khuôn mẫu xuyên suốt: người nhập cư da màu, kể cả khi trung thành tuyệt đối với cánh hữu, vẫn luôn bị xem là công cụ chính trị tạm thời — được mang ra trưng bày khi cần chứng minh "chúng tôi không phân biệt chủng tộc," rồi bị gạt sang một bên khi cần phân chia ai mới thực sự thuộc về "nước Mỹ thật."

Đây không phải lỗi của Dân Chủ

Tôi biết phản xạ đầu tiên của nhiều người sẽ là: "Chắc tại phe Dân Chủ phá hoại, sabotage cộng đồng mình." Xin hỏi thẳng: Ủy Ban America250 đang hoạt động dưới sự giám sát của ai? Task Force 250 do ai lập ra, do ai điều hành? Nhà Trắng hiện tại thuộc về đảng nào?

Khi mọi việc suôn sẻ, công lao thuộc về "chính quyền của chúng ta." Khi có chuyện bất công xảy ra ngay dưới sự giám sát của chính chính quyền đó, đột nhiên lỗi lại thuộc về phe đối lập đang không nắm quyền lực gì trong vụ này. Đó không phải là tư duy chính trị. Đó là tư duy của một tín đồ không muốn nhìn thấy thần tượng của mình có lỗi.

Sự thật về vị trí của chúng ta

Tôi xin nói rõ, không màu mè: trong con mắt của những kiến trúc sư thực sự đứng sau chủ nghĩa MAGA — không phải những người Việt trung thành đi theo, mà là tầng lớp hoạch định chính sách, tư tưởng da trắng thượng đẳng đứng phía sau khẩu hiệu "America First" — chúng ta chưa bao giờ là trung tâm của câu chuyện. Chúng ta là số liệu trong báo cáo, là tấm ảnh minh họa cho "sự đa dạng," là khối phiếu bầu hữu ích ở những bang chiến địa như California, Texas, Virginia. Nhưng khi đến lúc viết lại câu chuyện chính thức về 250 năm nước Mỹ — câu chuyện sẽ được dạy trong sách giáo khoa, chiếu trên truyền hình quốc gia, diễu hành qua thủ đô — chúng ta bị gạch tên khỏi danh sách diễn viên.

Đây không phải là một tai nạn của một cá nhân quan liêu nào đó. Đây là biểu hiện cụ thể, có thể kiểm chứng bằng văn bản kháng cáo bị phớt lờ, của một thực tế rộng lớn hơn: chủ nghĩa dân tộc da trắng thượng đẳng, dù được gói trong ngôn ngữ "yêu nước" và "vĩ đại," về bản chất không bao giờ có chỗ thực sự bình đẳng cho người da màu — kể cả những người da màu trung thành nhất với nó.

Câu hỏi cuối cùng, không phải để làm tổn thương mà để đánh thức

Tôi không viết những dòng này để hả hê hay để "dạy đời" ai. Tôi viết vì tôi thương cộng đồng mình — thương những người đã đổ máu, đã vượt biển, đã dạy con cháu yêu một đất nước đôi khi không yêu lại mình bằng một nửa những gì mình đã trao.

Nhưng thương không có nghĩa là im lặng trước sự thật. Và sự thật là: nếu sau cú tát rõ ràng này — một cú tát có tên, có ngày tháng, có văn bản kháng cáo bị phớt lờ làm bằng chứng — mà vẫn có người trong cộng đồng mình tiếp tục đội nón đỏ, tiếp tục biện hộ, tiếp tục đổ lỗi cho "phe kia," thì câu hỏi không còn là "tại sao họ loại trừ mình" nữa. Câu hỏi trở thành: "Tại sao mình vẫn tiếp tục yêu một thứ không bao giờ yêu lại mình?"

Lòng yêu nước thật sự không đòi hỏi sự trung thành mù quáng với bất kỳ đảng phái hay cá nhân nào. Lòng yêu nước thật sự đòi hỏi can đảm để nhìn thẳng vào sự thật, kể cả khi sự thật đó đến từ chính phe mình từng tin tưởng tuyệt đối. Nếu nước Mỹ thực sự vĩ đại, nó phải đủ vĩ đại để có chỗ cho câu chuyện của chúng ta trong ngày sinh nhật 250 năm của chính nó. Nếu nó không tìm được chỗ đó, thì vấn đề không nằm ở chúng ta. Vấn đề nằm ở cái định nghĩa hẹp hòi về "nước Mỹ vĩ đại" mà một số người vẫn đang cúi đầu phục vụ.

— Viết sau khi đọc bản kháng cáo bị phớt lờ

Tháng Sáu, 2026

Kể chuyện ĐỒNG TÂM và cụ Lê Đình Kình

 

- André Menras / Hồ Cương Quyết — published 28/03/2026 23:30, cập nhật lần cuối 02/04/2026 20:27

Nhân dip ra mắt phim Vietnam au coeur

 

 

Kể chuyện ĐỒNG TÂM

và cụ Lê Đình Kình

 

André MENRAS Hồ Cương Quyết

 

LTS – Cuốn phim tài liệu VIETNAM AU COEUR (Việt Nam trong tim tôi)  sẽ ra mắt khán giả Câu lạc bộ YDA
tại rạp Grand Action (5, rue des Ecoles, 75005 Paris) 16g ngày thứ bảy 4.4.2026. Cuốn phim dành một
trường đoạn về cụ Lê Đình Kình và cuộc đấu tranh của làng Đồng Tâm chống lại sự cưỡng đoạt của
chính quyền và tập đoàn Viettel.

 

Các bạn Diễn Đàn hỏi tôi tại sao trong cuốn phim VIETNAM AU CŒUR vừa thực hiện, tôi đã dành cả một trường đoạn về cụ Lê Đình Kình, về thảm kịch làng Đồng Tâm ? Đơn giản, đó là một trải nghiệm cay đắng trong đời tôi với đất nước Việt Nam, và tôi chắc chắn nó sẽ được khắc ghi vào lịch sử Việt Nam như một sự kiện đau buồn, đồng thời cũng là tấm gương kiên định phi thường của người nông dân, qua bao thế kỷ, chưa hề khuất phục trước bạo quyền (bất luận là Việt Nam hay ngoại quốc), bền bỉ giữ gìn đất đai của mình. 

Tôi đã nói và viết về Đồng Tâm, nhưng trong phim này, tôi muốn hình ảnh cho thấy niềm đau, nỗi kinh ngạc và cơn phẫn nộ, vì hình ảnh nói thật và nói mạnh hơn ngôn từ, chữ nghĩa.

Như chính cụ Lê Đình Kình, vài phút trước khi bị thẳng tay bắn chết trên giường, đã nói để trấn an cụ bà : “ Đảng sẽ không làm vậy đâu, có pháp luật chứ…”. Không lạc quan như cụ Kình, nhưng tôi vẫn mong rằng trước sự kháng cự của nhân dân, chính quyền sẽ không phản ứng tàn bạo và kinh khủng đến thế.

Duyên nợ của tôi với làng Đồng Tâm bắt đầu trong một cuộc họp bạn tại căn hộ của nhà văn Phạm Toàn, Hà Nội. Trong bữa ăn, câu chuyện xoáy quanh một trong những tệ nạn quốc gia của Việt Nam : việc trưng dụng, cưỡng đoạt phi pháp đất đai của nông dân, mà thủ phạm là những cán bộ tham nhũng móc nối với bọn đầu cơ. Các bạn đã nêu ra những vụ việc đã và đang xảy ra. Đó là lần đầu tiên tôi nghe nói tới làng Đồng Tâm : nông dân ở đây kiên quyết chống lại tập đoàn Viettel của quân đội và những nhóm lợi ích, họ khởi kiện từ năm 2013, nhưng chính quyền và tòa án cứ mập mờ cù cưa, vụ công an dã chiến tấn công lần đầu hồi tháng tư 2017, đánh đập làm cụ Lê Đình Kình bị thương nặng (cụ trở thành tàn tật) rồi bắt giam cụ, khiến dân làng (nhất là những phụ nữ tay không) đã phản ứng bằng cách « cầm giữ » trong làng 38 cảnh sát dã chiến, bộ đội và nhân viên an ninh. Những lời hứa hão, những cam kết long trọng bị lật ngược, những vu khống của cán bộ cao cấp của chính quyền Hà Nội, cơ quan tư pháp và tướng lĩnh quân đội.

Trong suốt những năm trước đó, tôi đã nghe nói về những vụ lừa đảo quy mô của bộ máy chính quyền, dùng bạo lực cướp đoạt đất đai và nhà cửa của những người dân đàng hoàng (Thủ Thiêm, vườn rau Lộc Hưng, cũng như ở Bình Dương, Dương Nội (gần Hà Nội), hay Tiên Lãng (Hải Phòng). Tôi nghĩ Đồng Tâm ở gần Hà Nội cũng sẽ chỉ là một vụ phản đối tương tự. Khi tôi hỏi các bạn có thể dẫn tôi đi thăm Đồng Tâm hay không, họ không do dự, nhưng đã cảnh giác tôi là sẽ nguy hiểm. Công an đã vây bủa khoanh vùng. Từ khách sạn của tôi ở khu phố cổ Hà Nội, các bạn đã đi xe hơi đến đón tôi. Sau một vòng, tôi chuyển sang ngồi « xe ôm » ra một địa điểm ngoại thành, từ đó lại lên xe hơi, cuối cùng là cưỡi xe máy đến làng Đồng Tâm. Tại đây, khoảng hai chục người đứng đón tôi ở ngoài sân, và trong phòng, khoảng ba mươi người ngồi quây quần chung quanh cụ Lê Đình Kình. Chòm râu bạc như chòm râu Bác Hồ, cụ Kình tươi cười ngồi giữa những người thân. Một bạn nói đôi lời giới thiệu tôi, nhưng xem ra mọi người đã biết và đợi tôi. Suốt hơn một giờ, tôi cố gắng không để sót một hình ảnh, một lời nói nào của cụ, kể lại cuộc đấu tranh. Đầu óc minh mẫn, trí nhớ phi thường, không bỏ sót một tên người, một địa danh, cụ kể lại quá trình sự kiện đã dẫn tới tình trạng bế tắc hiện nay. Cụ nhắc lại chi tiết diễn biến những quyết định pháp lý mâu thuẫn của chính quyền, nói qua về cuộc tấn công đã khiến cụ trở thành tàn tật. Hiển nhiên người đảng viên lão thành ấy được mọi người dân làng quý trọng, cụ đã bảo vệ lập trường của người dân một cách thông tuệ và kiên quyết. Nhưng càng nghe cụ nói, tôi càng thấy lo lắng và linh cảm những hậu quả không hay. Đối với chính quyền cấp cao, sự phản kháng của dân làng Đồng Tâm mang một chiều kích khác với nơi khác. Đây không phải là Lộc Hưng của những người Công giáo di cư mà người ta có thể dễ dàng chụp mũ chống chế độ. Ở Đồng Tâm, đông đảo quần chúng đoàn kết chung quanh một con người được mọi người quý trọng, có tâm có tài, cựu chiến binh, hơn 50 năm tuổi đảng. Họ không phải là một gia đình, hay vài gia đình cấu kết lại. Họ đa số đều là đảng viên, lặp lại những khẩu hiệu của Đảng, những tuyên bố chống tham nhũng của Tổng bí thư Đảng cộng sản, kêu gọi toàn dân đoàn kết chống tham nhũng. Chỉ có một cách duy nhất giải quyết bế tắc là áp dụng luật pháp nghiêm minh của một Nhà nước pháp quyền. Nhưng thứ luật mà chính quyền nêu ra xem ra là luật rừng của tập đoàn Viettel. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn ngày 8 tháng 3 năm 2019, cũng như người dân làng, tôi vẫn mong rằng khả năng xấu nhất, bạo lực cực điểm; không thể xảy ra. Và khi chụp ảnh kỷ niệm, tôi bắt tay bái biệt cụ Kình, tôi tâm niệm sẽ được gặp lại cụ.

Nhưng rất nhanh chóng, chính quyền đã đánh tan giấc mơ về một giải pháp khôn ngoan, hòa bình. Họ đã gửi ngay cho tôi một thông điệp khiến tôi càng thêm lo lắng. Khi tôi ra sân bay Nội Bài để rời Hà Nội, tôi được gọi tên qua loa « đến kiểm tra hành lý ». Người kiểm tra là ba cán bộ công an, một nữ hai nam. Hành lý là chuyến đi thăm Đồng Tâm của tôi. Họ rất lễ độ, thậm chí hơi lúng túng, gọi tôi bằng « bác », và tói gặp tôi theo chỉ thị của cấp trên. Người phụ nữ trẻ tuổi điều khiển cuộc nói chuyện nói chị ta biết là tôi đã quay phim cuộc phỏng vấn cụ Kình. Cũng thừa nhận là năm 2017 đã xảy ra vụ công an bạo hành dân làng, song « bạo hành là do cả hai bên ». Tôi nói tôi rất phẫn nộ trước việc Đảng bạo hành một đảng viên cộng sản lão thành chỉ vì ông cụ bảo vệ ruộng đất của mình và của dân làng. Tôi nói đến Nhà nước pháp quyền. Tôi yêu cầu ghi âm những lời phản đối của tôi và chuyển tới cấp trên thì họ từ chối. Tôi nói nếu quả như chị nói « bạo hành là do cả hai bên » thì cho tôi gặp một công an bị nông dân bạo hành, tôi sẽ phỏng vấn và cho vào phim. Người nữ công an nhận lời, nhưng sau đó yêu cầu của tôi không được thực hiện. Kết thúc cuộc đối thoại, một trong hai người nam chưa nói gì,  đã chuyển cho tôi « thông điệp » sau đây, xưng hô vẫn là bác cháu lễ phép : « Bác cũng hiểu là nếu bác làm gì có hại tới uy tín của Đảng, bác sẽ phải chịu trách nhiệm về mọi hậu quả ». Lúc đó tôi mới hiểu rằng những lo lắng của tôi là có cơ sở.

Linh cảm như vậy nên một ngày sau khi về tới Paris, 8 tháng một 2020, tôi đã gửi một lá thư viết tay cho đại sứ Nguyễn Thiệp ở Paris. Sau đây là một trích đoạn : « …Không đi sâu vào việc xem xét các quy trình phức tạp và trái ngược nhau, cũng không suy xét giá trị các tuyên bố của những lãnh đạo và cán bộ thành phố, tôi chỉ xin nhấn mạnh về sự khẩn thiết phải đi tới một giải pháp công bằng, không bạo động, cho cuộc xung đột mang tính bùng nổ này. Làm sao tránh được đổ máu, một nguy cơ xem ra gần kề. Tháng ba năm ngoái, tôi đã gặp nhân dân Đồng Tâm, chăm chú nghe quan điểm những người lao động và tìm hiểu tình hình thực địa. Đó là những người dân hiền hòa, lương thiện, yêu đất nước như yêu chính mình. Tôi hiểu họ quyết tâm tự  bảo vệ. … Tôi ủng hộ nhân dân Đồng Tâm… ».

Tôi không hề nhận được hồi âm. Sáng hôm sau, là cuộc tấn công tàn sát. Thật kinh hoàng. Trên màn hình của đài VTV1, là những cuộc thẩm vấn, những lời thú tội cưỡng ép, khuôn mặt sưng vù của hai người con trai cụ Kình, Lê Đình Công, Lê Đình Chức và người con gái nuôi Bùi Thị Nối. Tên tôi, Hồ Cương Quyết được công khai khẳng định là đồng lõa và tôi nhận được những lời đe dọa qua mạng. Sau đó tôi đã theo dõi phiên tòa được dàn dựng với 19 người bị bắt, các luật sư bị côn đồ của công an sách nhiễu trên đường đi tới tòa án. Cuỗi cùng là bản án : tử hình cho hai người con trai, chung thân cho người cháu nội. Tru di tam tộc, theo đúng truyền thống phong kiến ở Trung Quốc và Việt Nam.

Những tuyên bố dối trá và mâu thuẫn của những tướng lĩnh, các cuộc điều tra độc lập bị nghiêm cấm, những đám tang bị công an kềm kẹp. Tôi còn theo dõi việc bắt bớ những người đi tìm sự thực và phát biểu, như nữ ký giả Phạm Đoan Trang và bản « báo cáo Đồng Tâm », bị kết án 9 năm tù giam, những người lên tiếng đoàn kết như gia đình bà Cấn Thị Thêu và hai con trai Phương và Tư, cả ba đều bị án nặng. Tất nhiên, người ta cấm đoán mọi cố gắng chi viện bà quả phụ và thân nhân mất hết các nguồn thu nhập : chị Nguyễn Thúy Hạnh kêu gọi quyên góp, gửi khoảng 20 000 đô la vào tài khoản Vietcombank. Đảng ra lệnh chặn tài khoản với lý do « tài trợ khủng bố », đến hôm nay, tài khoản này vẫn bị phong tỏa. Bà Hạnh bị sách nhiễu liên tục trước khi bị bắt giam và kết án ba năm tù (phần lớn thời gian này ở bệnh viện tâm thần). Tôi có thể liệt kê nhiều trường hợp khác, cho thấy giới lãnh đạo Đảng, công an và quân đội đã chuẩn bị kỹ càng một cuộc hành quân chống lại cả một làng xã hòa bình nhưng cứng đầu (đưa ra nào lựu đạn, dao kéo, nông cụ, thùng xăng như chiến lợi phẩm để báo chí nhà nước rêu rao là bằng chứng của những hành động khủng bố). Không những thế, có lẽ họ cũng dự kiến cuộc tấn công sẽ gây ra phản ứng phẫn nộ của dư luận và sáng kiến hỗ trợ gia đình nạn nhân, nên họ đã chuẩn bị bắt giam những nhà hoạt động dân chủ mà họ đã theo dõi từ trước.

Nhìn lại, có thể nói lá thư tôi gửi đại sứ Nguyễn Thiệp quả là ngây thơ, vì bản thân ông đại sứ cũng không thể làm được gì : mọi việc đã được cấp trên của ông quyết định rồi. Cho nên, mỗi lần câu chuyện Đồng Tâm được gợi ra, tôi lại nhớ tới cái nhìn tin cậy của Lê Đình Kình khi cụ gọi tôi bằng hai tiếng « đồng chí ». Tôi còn cảm thấy bàn tay mảnh khảnh của cụ nắm chặt tay tôi lúc chia tay, tôi tự trách mình bất lực, đã không gây được tiếng vang đủ để ngăn chặn sự việc. Tôi nghĩ tới lá   cờ giải phóng mà tôi đã giương cao, nghĩ tới vết nhơ mới xảy ra này. Tôi cảm thấy bị phản bội, thóa mạ, hổ thẹn. Chính vì vậy mà mỗi lần ra bắc, tôi đặt hoa trước mộ cụ Kình, vào làng thăm cụ bà, nói đôi lời an ủi. Đó cũng là lý do tại sao bà có mặt trong cuốn phim, nói lên nỗi đau, kể lại sự thực về cái đêm hôm ấy tại ngôi nhà còn mang nhiều chứng tích. Bà có quyền nói, bà phải nói : đêm hôm ấy công an đã bịt chặt miệng bà trong lúc họ giết chồng bà, cướp đi con cháu bà.

André Menras / Hồ Cương Quyết

Nhà thơ Hữu Loan khóc giữa Sài Gòn

 

Sang Nguyễnbá ·

Follow

March 29 at 7:16 AM ·

Nhà thơ Hữu Loan khóc giữa Sài Gòn

* * *

Lời giới thiệu của NNC:

Nói đến Nguyễn Hữu Loan, tức nhà thơ Hữu Loan, người ta liên tưởng đến bài thơ “Màu tím hoa sim” được ông sáng tác vào năm 1949 tại Thanh Hoá với lời đề tặng “Khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh”. Bà là con gái cụ Lê Đỗ Kỳ, cùng công tác tại Uỷ ban tỉnh Thanh Hoá sau Cách mạng tháng Tám với Hữu Loan.

Cụ Lê Đỗ Kỳ có người con trai cả là Lê Đỗ Khôi, hy sinh tại Điện Biên Phủ 5 tiếng đồng hồ trước khi quân ta cắm cờ trên sở chỉ huy của Pháp. Tiếp đó là Lê Đỗ Nguyên, tức Trung tướng Hồng Cư. Em ông Cư là Lê Đỗ An, tức Nguyễn Tiên Phong, sau là Bí thư Trung ương Đoàn TNCS HCM. Em ông Nguyên là Đại tá Lê Đỗ Thái. Hai ông Hồng Cư và Lê Đỗ Thái hiện sống ở Hà Nội và đều lấy con gái GS. Đặng Thai Mai.

Bài thơ phổ biến tại Miền Nam không những qua sách báo, mà còn được phổ nhạc, hát rộng rãi trên đài phát thanh, các buổi trình diễn văn nghệ trên sân khấu, nhất là vào những năm thập niên 60 của thế kỷ 20. Bài thơ đả được các nhạc sĩ Dzũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng, Duy Khánh, Nguyễn Đặng Mừng, Thu Hồ, Hồng Vân... phổ nhạc.

Bản “Màu tím hoa sim” thời ấy ngắn hơn bản tác giả công bố sau này. Bản cũ chấm hết ở mấy câu: “Tôi hát trong màu hoa. Áo anh sứt chỉ đường tà. Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu” chứ không có thêm “Tôi ví vọng về đâu. Tôi với vọng về đâu. Áo anh nát chỉ dù lâu...” ở cuối bài như sau này:

“Khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh”

Nàng có ba người anh đi bộ đội

Những em nàng

Có em chưa biết nói

Khi tóc nàng xanh xanh

Tôi người Vệ quốc quân

xa gia đình

Yêu nàng như tình yêu em gái

Ngày hợp hôn

nàng không đòi may áo mới

Tôi mặc đồ quân nhân

đôi giày đinh

bết bùn đất hành quân

Nàng cười xinh xinh

bên anh chồng độc đáo

Tôi ở đơn vị về

Cưới nhau xong là đi

Từ chiến khu xa

Nhớ về ái ngại

Lấy chồng thời chiến binh

Mấy người đi trở lại

Nhỡ khi mình không về

thì thương

người vợ chờ

bé bỏng chiều quê...

Nhưng không chết

người trai khói lửa

Mà chết

người gái nhỏ hậu phương

Tôi về

không gặp nàng

Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối

Chiếc bình hoa ngày cưới

thành bình hương

tàn lạnh vây quanh

Tóc nàng xanh xanh

ngắn chưa đầy búi

Em ơi giây phút cuối

không được nghe nhau nói

không được trông nhau một lần

Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím

áo nàng màu tím hoa sim

Ngày xưa

một mình đèn khuya

bóng nhỏ

Nàng vá cho chồng tấm áo

ngày xưa...

Một chiều rừng mưa

Ba người anh trên chiến trường Đông Bắc

Được tin em gái mất

trước tin em lấy chồng

Gió sớm thu về rờn rợn nước sông

Đứa em nhỏ lớn lên

Ngỡ ngàng nhìn ảnh chị

Khi gió sớm thu về

cỏ vàng chân mộ chí

Chiều hành quân

Qua những đồi hoa sim

Những đồi hoa sim

những đồi hoa sim dài trong chiều không hết

Màu tím hoa sim

tím chiều hoang biền biệt

Có ai ví như từ chiều ca dao nào xưa xa

Áo anh sứt chỉ đường tà

Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu

Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau

Chiều hoang tím có chiều hoang biết

Chiều hoang tím tím thêm màu da diết

Nhìn áo rách vai

Tôi hát trong màu hoa

Áo anh sứt chỉ đường tà

Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu...

Màu tím hoa sim, tím tình trang lệ rớm

Tím tình ơi lệ ứa

Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành

Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn

Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím

Tôi ví vọng về đâu

Tôi với vọng về đâu

Áo anh nát chỉ dù lâu...

* * *

Bài viết của Cung Tích Biền:

Thật hạnh ngộ khi chúng tôi được gặp nhà thơ Hữu Loan, tác giả bài thơ Màu Tím Hoa Sim, cùng một số vị trong vụ án Nhân văn – Giai phẩm, những năm từ 1957 về sau, trên đất Bắc.

Sau tháng Tư 1975, trước khi nhà thơ Hữu Loan có dịp vào Nam, đã có một số thân hữu từ miền Nam ra Bắc thăm ông. Khó có thể mô tả cảnh nghèo khó của gia đình ông thuở ấy, lại khó hình dung ra cái tình cảnh cô đơn của một Hữu Loan bị chính quyền cô lập trong bao nhiêu năm.

Ông vào thăm Sàigòn khá muộn màng, có thể do điều kiện kinh tế quá khó khăn. Anh em chúng tôi có dàn xếp một ngày để tiếp ông. Cà phê sáng, dùng cơm trưa, buổi chiều đưa ông đi dạo chơi đó đây. Thuở ấy chỉ toàn xe đạp, sang trọng tí chút là xe gắn máy. Ông rất hồi hộp khi ngồi yên sau xe gắn máy. Ông luôn bảo “Đèo nhau xe đạp, chậm rãi, thì bình an hơn”.

Quán cà phê vườn khá rộng. Khi anh Duy đưa Hữu Loan tới, quanh bàn chúng tôi đã có Tô Kiều Ngân, Bùi Giáng, mấy anh em văn nghệ, có cả một lúc có hai cô, Huyền Tr. và Thúy V. một cô là ca sĩ, cô kia đang là diễn ngâm thơ cho đài phát thanh, trong các chương trình thi ca.

Hữu Loan, thoạt nhìn như một pho tượng, sạm một màu đất nung. Khuôn mặt chữ điền, tóc dài, trán rộng, sống mũi thẳng, cao. Tôi nghiêng người chào ông. Ông nở nụ cười. Một nụ cười cẩn thận, nói rằng thân thiện là chưa đúng. Một cái bắt tay của giao tế, dè chừng. Sống ở miền Nam, sau cơn dâu bể, nay gặp anh trở về, gặp chị ngoài kia vô, chào một nhà văn xứ Bắc vừa chạm mặt, tôi nhận ra tất cả họ đều có một hành xử khá giống nhau.

Bây giờ ông đang trước mặt. Với ly cà phê đen, bữa nay tôi có cái để mà Nhớ Lại, có cái để được Ngắm Nhìn. Hữu Loan, Ông từ đâu tới!

Trò chuyện với Hữu Loan, mến ông là một người khá hiểu biết về văn chương, học thuật. Dễ là chốn tri âm, tương phùng. Có thể do ông là người có học hành tử tế, trưởng thành vào thời kỳ nước nhà còn lưu giữ những nền móng đạo lý, những thứ vốn văn hóa quý hiếm của giống nòi.

Một ngày gặp gỡ. Bữa trưa uống một trận bia. Chiều đưa ông thăm chơi đó đây. Buổi tối ghé một quán vườn, rất đông anh em. Sáng hôm sau ông ghé tôi. Chúng tôi cùng uống cà phê, ăn sáng. Nhà tôi ngay đường Nguyễn Huệ nên nhà hàng Givral cũng gần. Vào quán, ông đầy vẻ ngỡ ngàng. Xem thực đơn, ông nói, “Tôi không biết gọi gì, anh gọi dùm”.

Tôi gọi cho ông ly cà phê sữa, bánh mì vuông, một đĩa thịt nguội, patê, xúc xích. Lúc này chúng tôi cũng đang túng thiếu, nhưng tiếp ông, tôi phải “bề thế” tí chút. Chẳng lẽ mấy mươi năm ông nhai củ mì ngoài Bắc, giờ này tôi mời ông mấy củ khoai lang trộn bo bo!

Tôi nhường ông ngồi ghế bên trong, nhìn ra đường, quang cảnh góc đại lộ Lê Lợi và Tự Do. “Sàigòn nó to rộng thế đấy”. Bên kia là Continental khách sạn thuộc loại cổ nhất Sàigòn, nhà Hát Tây [tòa nhà Hạ nghị viện thời Cộng Hòa], khách sạn Caravelle. Ông mãi nhìn cảnh đẹp bên ngoài, lại nhìn đĩa thịt nguội. Chừng không muốn ăn. Tôi giục ông ăn chút gì kẻo đói bụng.

Ông nói: “Anh cho tôi nhìn một hồi đã. Bao nhiêu năm tôi mới thấy cái món lạ lùng này”. Ông ăn một cách khó khăn. Chừng từ lâu không quen với dao nĩa. Tôi bèn gọi một đĩa tương tự, rồi bốc mà ăn, ý hô hào ông cùng bốc mà ăn.

Nhìn ông, tôi lại nhớ nước mắt của ông buổi sáng hôm qua. Lúc trò chuyện, tôi nói nhỏ với Thúy V. “Em nên ngâm bài Màu Tím Hoa Sim của chính Hữu Loan để tặng ông”.

Trong quán có cây đàn ghi-ta. Vũ D. đệm đàn. Tô Kiều Ngân rút cây sáo trúc “nhà nghề”, dìu giọng người ngâm thơ. Giọng Thúy V. mượt mà, khá trữ tình. Nghe ngâm thơ của mình, từ mấy mươi năm bị chế độ cấm phổ biến trên đất Bắc, Hữu Loan ngậm ngùi. Bất ngờ ông bật tiếng khóc.

Khuôn mặt như một phiến đá chỗ lòng suối cạn. Khó lòng thấm nước. Nhưng những hạt trong vắt cứ trôi xuống má. Ông có vẻ sờ soạng. Một bàn tay thò vào túi. Không có gì. Hai bàn tay thô tháp chỉ run run, ông kéo cái chéo áo ka-ki màu chàm, vải nhám, chừng cũng bẩn do mặc lâu ngày, đưa lên lau nước mắt…

Nhà thơ Hữu Loan qua đời vào trung tuần tháng 3 năm 2010 tại quê nhà, hưởng thọ 94 tuổi. Phùng Quán ra đi ngày 22 tháng 1 năm 1995. Trần Dần mất ngày 17 tháng 1 năm 1997. Cùng những ngày của mùa xuân. Phan Khôi, Văn Cao, Nguyễn Mạnh Tường, Trần Đức Thảo, Nguyễn Hữu Đang…và nhiều nữa… những thành phần trụ cột của Phong trào “Đi Tìm tự do tư tưởng, đòi hỏi nhân quyền”, là đỉnh cao của văn hóa, cội nguồn, nay đã ra người thiên cổ.

Thiên cổ, là Bên Kia của hiện thực bên này ư? Bên kia, ai có nhớ về? Hoài niệm, bảo tôi nghĩ và viết những dòng này.

(Hình ảnh do NNC sưu tầm trên mạng)

Phản đối Trump gây chiến tranh Iran và chính thức tuyên bố từ chức?

 

Nguyen Chiến Thắng

1h ·

Đâu là lý do khiến Giám đốc Tình báo Quốc gia - Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Hoa Kỳ (MAGA gạo cội) phản đối Trump gây chiến tranh Iran và chính thức tuyên bố từ chức?

Sau đây là toàn văn đơn từ chức của ông:

"Thưa Tổng thống Trump,

Sau nhiều cân nhắc, tôi đã quyết định từ chức Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, có hiệu lực từ hôm nay.

Tôi không thể với lương tâm trong sáng mà ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra ở Iran.

Iran không gây ra mối đe dọa cận kề nào đối với quốc gia chúng ta, và rõ ràng là chúng ta đã bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel và nhóm vận động hành lang quyền lực của họ tại Mỹ.

Tôi ủng hộ các giá trị và chính sách đối ngoại mà ngài đã cam kết vận động tranh cử vào các năm 2016, 2020, 2024, và đã được thực thi trong nhiệm kỳ đầu tiên của ngài.

Cho đến tháng 6 năm 2025, ngài hiểu rằng các cuộc chiến ở Trung Đông là một cái bẫy đã cướp đi sinh mạng quý giá của những người yêu nước Mỹ và làm suy yếu sự giàu có và thịnh vượng của quốc gia chúng ta.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ngài hiểu rõ hơn bất kỳ Tổng thống hiện đại nào về cách áp dụng sức mạnh quân sự một cách quyết đoán mà không khiến chúng ta bị cuốn vào các cuộc chiến tranh không hồi kết. Ngài đã chứng minh điều này bằng cách tiêu diệt Qasam Solamani và đánh bại ISIS.

(Nhưng) Ngay từ đầu nhiệm kỳ này, các quan chức cấp cao của Israel và những thành viên có ảnh hưởng trong giới truyền thông Mỹ đã triển khai một chiến dịch thông tin sai lệch nhằm làm suy yếu hoàn toàn cương lĩnh "Nước Mỹ trên hết" của quý vị và gieo rắc tư tưởng ủng hộ chiến tranh để khuyến khích một cuộc chiến với Iran.

Chiến dịch này được sử dụng để đánh lừa quý vị tin rằng Iran đang đe dọa trực tiếp đến Hoa Kỳ, và nếu quý vị tấn công ngay bây giờ, sẽ có một con đường rõ ràng dẫn đến chiến thắng nhanh chóng. Đây là một lời nói dối và là chiến thuật tương tự mà người Israel đã sử dụng để lôi kéo chúng ta vào cuộc chiến tranh Iraq thảm khốc, khiến quốc gia chúng ta mất đi sinh mạng của hàng ngàn người lính ưu tú nhất. Chúng ta không thể mắc sai lầm này một lần nữa.

Là một cựu chiến binh đã 11 lần tham chiến và là chồng của một nữ quân nhân đã hy sinh vì Tổ quốc, người đã mất người vợ yêu quý Shannon trong một cuộc chiến do Israel gây ra, tôi không thể ủng hộ việc đưa thế hệ tiếp theo ra chiến đấu và hy sinh trong một cuộc chiến không mang lại lợi ích gì cho người dân Mỹ, cũng như không biện minh cho cái giá phải trả bằng sinh mạng của người Mỹ.

Tôi cầu mong quý vị sẽ suy ngẫm về những gì chúng ta đang làm ở Iran, và chúng ta đang làm điều đó vì ai?

Thời điểm để hành động mạnh mẽ đã đến. Ngài có thể đảo ngược tình thế và vạch ra một con đường mới cho quốc gia chúng ta, hoặc ngài có thể trượt dài hơn nữa về phía suy thoái và hỗn loạn.

Ngài nắm giữ quyền quyết định.

Tôi rất vinh dự được phục vụ trong chính quyền của ngài và phục vụ đất nước vĩ đại của chúng ta.

Giám đốc, Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia

Ký tên:

Joseph Kent.

Lời bình!

Những gì Trump đang làm ở Iran, đã chứng minh lời hứa của Trump với cử tri Mỹ rằng không tham gia vào các xung đột quốc tế, không hy sinh xương máu của lính Mỹ và tiền của vào những cuộc chiến tranh ngoài biên giới chỉ là lừa dối.

Việc Trump đốt hàng tỷ USD mỗi ngày, chỉ 3 ngày chiến tranh Iran Trump đã sử tiêu hao một lượng tên lửa Patriot nhiều gấp bội số tên lửa Patriot mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine từ trước đến nay ...đã cho thấy việc Trump lên án Biden phung phí tiền thuế của người dân Mỹ vào chiến tranh Ukraine, và chỉ trích Biden trao hết những vũ khí đắt tiền cho UKraina chỉ là cái cớ để Trump cúp viện trợ, cúp vũ khí, đè Ukraine đòi nợ... chỉ là hành động trói tay UKraina cho Nga ra đòn, áp lực Ukraine đầu hàng chỉ là hành động làm hài lòng Putin và tối hậu thư mà Putin đã mớm cho Trump tại Alaska.

Thay cho lời kết:

Trump nuôi giấc mộng chiếm đảo Greenland của Đan mạch, sáp nhập Canada, chia rẽ đồng minh NATO, đánh thuế bừa bãi lên toàn thế giới bất chấp đồng minh, bất chấp chuỗi cung ứng...

bán đứng Ukraine,

tấn công Venezuela bẳt Maduro,

tấn công Iran tiêu diệt giáo chủ... không phải vì dân chủ, không phải vì chống độc tài, không phải vì chống Nga, không phải vì chống Tàu; không phải vì hòa bình thế giới,

càng không phải vì Ukraine hay vì người dân Mỹ, VN hay Iran...mà vì tiền, vì khoáng sản, dầu mỏ - cưỡng đoạt theo kiểu thực dân cũ... với đầy đủ bản chất ỷ mạnh, hiếp yếu. Và IQ thì có hạn, nhưng lòng tham vô đáy.

Ngày xưa NATO ủng hộ Mỹ, chiến đấu cùng Mỹ ở Afghanistan vì Mỹ bị khủng bố tấn công, còn bây giờ Trump tự gây ra chiến tranh chỉ vì dầu mỏ và trục lợi thì Trump đừng ảo tưởng sẽ lôi kéo NATO.

Trump bị đồng minh NATO quay lưng lại hoàn toàn xứng đáng.

https://www.facebook.com/share/p/1CVSEWfkwN/

Bài viết liên quan:

SÁU VI PHẠM KHIẾN MỸ ĐƠN ĐỘC - TRUMP ĐỨNG MỘT MÌNH!

https://www.facebook.com/share/p/1KJnzWXP3R/

Quan chức an ninh Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran

 

Quan chức an ninh Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran

•  
•  
•  
•  
•  
•  

 

Lãnh đạo cơ quan chống khủng bố của Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran, cho rằng Washington bị kéo vào xung đột vì áp lực từ Israel.

"Sau nhiều cân nhắc, tôi đã quyết định rời khỏi vị trí Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, có hiệu lực ngay hôm nay. Tôi không thể làm trái lương tâm và ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra với Iran. Họ không phải là mối đe dọa cận kề của đất nước. Rõ ràng chúng ta bước vào cuộc chiến này vì áp lực từ Israel và những tổ chức vận động hành lang quyền lực của họ tại Mỹ", Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ (NCTC) Joe Kent ngày 17/3 tuyên bố trên X.

Ông đính kèm lá thư gửi Tổng thống Donald Trump trong bài đăng. Kent viết rằng các quan chức Israel và một số cá nhân có ảnh hưởng trong truyền thông Mỹ đã thúc đẩy chiến dịch thông tin sai lệch nhằm kích động chiến tranh với Iran.

 

Theo ông, chiến dịch này khiến chính phủ Mỹ nhầm tưởng Iran đã trở thành mối đe dọa cận kề và có thể nhanh chóng bị đánh bại. Kent cho rằng chiến thuật này tương tự cách Mỹ bị cuốn vào cuộc chiến Iraq trước đây.

Trong thư từ chức, Kent nhấn mạnh ủng hộ đối với những giá trị và chính sách đối ngoại mà ông Trump từng nêu trong các chiến dịch tranh cử năm 2016, 2020 và 2024.

Tuy nhiên, ông cho rằng những cuộc chiến tại Trung Đông đã khiến Mỹ mất đi sinh mạng của nhiều binh sĩ và làm suy giảm nguồn lực quốc gia. Ông kêu gọi Tổng thống Trump suy ngẫm kỹ lưỡng về cuộc chiến và cân nhắc thay đổi hướng đi khi còn có thể.

"Thời điểm để hành động quyết đoán là ngay bây giờ. Ngài có thể đảo ngược tình thế và vạch ra con đường mới cho đất nước", ông viết.

Joe Kent, Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ, tranh luận tại Oregon khi ứng cử hạ nghị sĩ năm 2024. Ảnh: AP

Nhà Trắng và Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia chưa đưa ra bình luận. Một số quan chức tình báo Mỹ chia sẻ với AP rằng họ bất ngờ trước quyết định từ chức này.

Ông Kent trở thành quan chức cấp cao đầu tiên trong chính quyền Trump từ chức để phản đối cuộc chiến với Iran. Là người đứng đầu NCTC, ông phụ trách cơ quan chuyên phân tích và phát hiện các mối đe dọa khủng bố nhằm vào Mỹ.

Trước khi gia nhập chính quyền Trump, Kent từng tranh cử quốc hội hai lần tại bang Washington nhưng đều thất bại. Ông từng phục vụ trong quân đội với 11 lần triển khai nhiệm vụ trong lực lượng Mũ nồi Xanh, sau đó làm việc cho Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).

Ông được Thượng viện phê chuẩn vào vị trí giám đốc NCTC hồi tháng 7/2025 với kết quả bỏ phiếu 52-44. Quá trình bổ nhiệm vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Dân chủ, trong khi nhiều nghị sĩ Cộng hòa ca ngợi kinh nghiệm và năng lực chuyên môn của ông. Thượng nghị sĩ Tom Cotton, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, từng nói Kent "dành cả sự nghiệp để chống khủng bố và bảo vệ người dân Mỹ".

Iran thời gian qua liên tục phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các cơ sở của quân đội Mỹ cũng như mục tiêu dân sự tại nhiều nước vùng Vịnh, nhằm đáp trả chiến dịch mà Mỹ và Israel phát động ngày 28/2.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã có hơn 200 binh sĩ Mỹ bị thương trong 16 ngày chiến sự với Iran, trong đó có 10 trường hợp nghiêm trọng. Quân đội Mỹ ghi nhận 7 binh sĩ thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Iran. Bên cạnh đó, 6 quân nhân khác tử vong tuần trước khi một máy bay tiếp dầu KC-135 rơi tại Iraq.

Thanh Danh (Theo AP, Reuters)