Nhà thơ Hữu Loan khóc giữa Sài Gòn

 

Sang Nguyễnbá ·

Follow

March 29 at 7:16 AM ·

Nhà thơ Hữu Loan khóc giữa Sài Gòn

* * *

Lời giới thiệu của NNC:

Nói đến Nguyễn Hữu Loan, tức nhà thơ Hữu Loan, người ta liên tưởng đến bài thơ “Màu tím hoa sim” được ông sáng tác vào năm 1949 tại Thanh Hoá với lời đề tặng “Khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh”. Bà là con gái cụ Lê Đỗ Kỳ, cùng công tác tại Uỷ ban tỉnh Thanh Hoá sau Cách mạng tháng Tám với Hữu Loan.

Cụ Lê Đỗ Kỳ có người con trai cả là Lê Đỗ Khôi, hy sinh tại Điện Biên Phủ 5 tiếng đồng hồ trước khi quân ta cắm cờ trên sở chỉ huy của Pháp. Tiếp đó là Lê Đỗ Nguyên, tức Trung tướng Hồng Cư. Em ông Cư là Lê Đỗ An, tức Nguyễn Tiên Phong, sau là Bí thư Trung ương Đoàn TNCS HCM. Em ông Nguyên là Đại tá Lê Đỗ Thái. Hai ông Hồng Cư và Lê Đỗ Thái hiện sống ở Hà Nội và đều lấy con gái GS. Đặng Thai Mai.

Bài thơ phổ biến tại Miền Nam không những qua sách báo, mà còn được phổ nhạc, hát rộng rãi trên đài phát thanh, các buổi trình diễn văn nghệ trên sân khấu, nhất là vào những năm thập niên 60 của thế kỷ 20. Bài thơ đả được các nhạc sĩ Dzũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng, Duy Khánh, Nguyễn Đặng Mừng, Thu Hồ, Hồng Vân... phổ nhạc.

Bản “Màu tím hoa sim” thời ấy ngắn hơn bản tác giả công bố sau này. Bản cũ chấm hết ở mấy câu: “Tôi hát trong màu hoa. Áo anh sứt chỉ đường tà. Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu” chứ không có thêm “Tôi ví vọng về đâu. Tôi với vọng về đâu. Áo anh nát chỉ dù lâu...” ở cuối bài như sau này:

“Khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh”

Nàng có ba người anh đi bộ đội

Những em nàng

Có em chưa biết nói

Khi tóc nàng xanh xanh

Tôi người Vệ quốc quân

xa gia đình

Yêu nàng như tình yêu em gái

Ngày hợp hôn

nàng không đòi may áo mới

Tôi mặc đồ quân nhân

đôi giày đinh

bết bùn đất hành quân

Nàng cười xinh xinh

bên anh chồng độc đáo

Tôi ở đơn vị về

Cưới nhau xong là đi

Từ chiến khu xa

Nhớ về ái ngại

Lấy chồng thời chiến binh

Mấy người đi trở lại

Nhỡ khi mình không về

thì thương

người vợ chờ

bé bỏng chiều quê...

Nhưng không chết

người trai khói lửa

Mà chết

người gái nhỏ hậu phương

Tôi về

không gặp nàng

Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối

Chiếc bình hoa ngày cưới

thành bình hương

tàn lạnh vây quanh

Tóc nàng xanh xanh

ngắn chưa đầy búi

Em ơi giây phút cuối

không được nghe nhau nói

không được trông nhau một lần

Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím

áo nàng màu tím hoa sim

Ngày xưa

một mình đèn khuya

bóng nhỏ

Nàng vá cho chồng tấm áo

ngày xưa...

Một chiều rừng mưa

Ba người anh trên chiến trường Đông Bắc

Được tin em gái mất

trước tin em lấy chồng

Gió sớm thu về rờn rợn nước sông

Đứa em nhỏ lớn lên

Ngỡ ngàng nhìn ảnh chị

Khi gió sớm thu về

cỏ vàng chân mộ chí

Chiều hành quân

Qua những đồi hoa sim

Những đồi hoa sim

những đồi hoa sim dài trong chiều không hết

Màu tím hoa sim

tím chiều hoang biền biệt

Có ai ví như từ chiều ca dao nào xưa xa

Áo anh sứt chỉ đường tà

Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu

Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau

Chiều hoang tím có chiều hoang biết

Chiều hoang tím tím thêm màu da diết

Nhìn áo rách vai

Tôi hát trong màu hoa

Áo anh sứt chỉ đường tà

Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu...

Màu tím hoa sim, tím tình trang lệ rớm

Tím tình ơi lệ ứa

Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành

Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn

Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím

Tôi ví vọng về đâu

Tôi với vọng về đâu

Áo anh nát chỉ dù lâu...

* * *

Bài viết của Cung Tích Biền:

Thật hạnh ngộ khi chúng tôi được gặp nhà thơ Hữu Loan, tác giả bài thơ Màu Tím Hoa Sim, cùng một số vị trong vụ án Nhân văn – Giai phẩm, những năm từ 1957 về sau, trên đất Bắc.

Sau tháng Tư 1975, trước khi nhà thơ Hữu Loan có dịp vào Nam, đã có một số thân hữu từ miền Nam ra Bắc thăm ông. Khó có thể mô tả cảnh nghèo khó của gia đình ông thuở ấy, lại khó hình dung ra cái tình cảnh cô đơn của một Hữu Loan bị chính quyền cô lập trong bao nhiêu năm.

Ông vào thăm Sàigòn khá muộn màng, có thể do điều kiện kinh tế quá khó khăn. Anh em chúng tôi có dàn xếp một ngày để tiếp ông. Cà phê sáng, dùng cơm trưa, buổi chiều đưa ông đi dạo chơi đó đây. Thuở ấy chỉ toàn xe đạp, sang trọng tí chút là xe gắn máy. Ông rất hồi hộp khi ngồi yên sau xe gắn máy. Ông luôn bảo “Đèo nhau xe đạp, chậm rãi, thì bình an hơn”.

Quán cà phê vườn khá rộng. Khi anh Duy đưa Hữu Loan tới, quanh bàn chúng tôi đã có Tô Kiều Ngân, Bùi Giáng, mấy anh em văn nghệ, có cả một lúc có hai cô, Huyền Tr. và Thúy V. một cô là ca sĩ, cô kia đang là diễn ngâm thơ cho đài phát thanh, trong các chương trình thi ca.

Hữu Loan, thoạt nhìn như một pho tượng, sạm một màu đất nung. Khuôn mặt chữ điền, tóc dài, trán rộng, sống mũi thẳng, cao. Tôi nghiêng người chào ông. Ông nở nụ cười. Một nụ cười cẩn thận, nói rằng thân thiện là chưa đúng. Một cái bắt tay của giao tế, dè chừng. Sống ở miền Nam, sau cơn dâu bể, nay gặp anh trở về, gặp chị ngoài kia vô, chào một nhà văn xứ Bắc vừa chạm mặt, tôi nhận ra tất cả họ đều có một hành xử khá giống nhau.

Bây giờ ông đang trước mặt. Với ly cà phê đen, bữa nay tôi có cái để mà Nhớ Lại, có cái để được Ngắm Nhìn. Hữu Loan, Ông từ đâu tới!

Trò chuyện với Hữu Loan, mến ông là một người khá hiểu biết về văn chương, học thuật. Dễ là chốn tri âm, tương phùng. Có thể do ông là người có học hành tử tế, trưởng thành vào thời kỳ nước nhà còn lưu giữ những nền móng đạo lý, những thứ vốn văn hóa quý hiếm của giống nòi.

Một ngày gặp gỡ. Bữa trưa uống một trận bia. Chiều đưa ông thăm chơi đó đây. Buổi tối ghé một quán vườn, rất đông anh em. Sáng hôm sau ông ghé tôi. Chúng tôi cùng uống cà phê, ăn sáng. Nhà tôi ngay đường Nguyễn Huệ nên nhà hàng Givral cũng gần. Vào quán, ông đầy vẻ ngỡ ngàng. Xem thực đơn, ông nói, “Tôi không biết gọi gì, anh gọi dùm”.

Tôi gọi cho ông ly cà phê sữa, bánh mì vuông, một đĩa thịt nguội, patê, xúc xích. Lúc này chúng tôi cũng đang túng thiếu, nhưng tiếp ông, tôi phải “bề thế” tí chút. Chẳng lẽ mấy mươi năm ông nhai củ mì ngoài Bắc, giờ này tôi mời ông mấy củ khoai lang trộn bo bo!

Tôi nhường ông ngồi ghế bên trong, nhìn ra đường, quang cảnh góc đại lộ Lê Lợi và Tự Do. “Sàigòn nó to rộng thế đấy”. Bên kia là Continental khách sạn thuộc loại cổ nhất Sàigòn, nhà Hát Tây [tòa nhà Hạ nghị viện thời Cộng Hòa], khách sạn Caravelle. Ông mãi nhìn cảnh đẹp bên ngoài, lại nhìn đĩa thịt nguội. Chừng không muốn ăn. Tôi giục ông ăn chút gì kẻo đói bụng.

Ông nói: “Anh cho tôi nhìn một hồi đã. Bao nhiêu năm tôi mới thấy cái món lạ lùng này”. Ông ăn một cách khó khăn. Chừng từ lâu không quen với dao nĩa. Tôi bèn gọi một đĩa tương tự, rồi bốc mà ăn, ý hô hào ông cùng bốc mà ăn.

Nhìn ông, tôi lại nhớ nước mắt của ông buổi sáng hôm qua. Lúc trò chuyện, tôi nói nhỏ với Thúy V. “Em nên ngâm bài Màu Tím Hoa Sim của chính Hữu Loan để tặng ông”.

Trong quán có cây đàn ghi-ta. Vũ D. đệm đàn. Tô Kiều Ngân rút cây sáo trúc “nhà nghề”, dìu giọng người ngâm thơ. Giọng Thúy V. mượt mà, khá trữ tình. Nghe ngâm thơ của mình, từ mấy mươi năm bị chế độ cấm phổ biến trên đất Bắc, Hữu Loan ngậm ngùi. Bất ngờ ông bật tiếng khóc.

Khuôn mặt như một phiến đá chỗ lòng suối cạn. Khó lòng thấm nước. Nhưng những hạt trong vắt cứ trôi xuống má. Ông có vẻ sờ soạng. Một bàn tay thò vào túi. Không có gì. Hai bàn tay thô tháp chỉ run run, ông kéo cái chéo áo ka-ki màu chàm, vải nhám, chừng cũng bẩn do mặc lâu ngày, đưa lên lau nước mắt…

Nhà thơ Hữu Loan qua đời vào trung tuần tháng 3 năm 2010 tại quê nhà, hưởng thọ 94 tuổi. Phùng Quán ra đi ngày 22 tháng 1 năm 1995. Trần Dần mất ngày 17 tháng 1 năm 1997. Cùng những ngày của mùa xuân. Phan Khôi, Văn Cao, Nguyễn Mạnh Tường, Trần Đức Thảo, Nguyễn Hữu Đang…và nhiều nữa… những thành phần trụ cột của Phong trào “Đi Tìm tự do tư tưởng, đòi hỏi nhân quyền”, là đỉnh cao của văn hóa, cội nguồn, nay đã ra người thiên cổ.

Thiên cổ, là Bên Kia của hiện thực bên này ư? Bên kia, ai có nhớ về? Hoài niệm, bảo tôi nghĩ và viết những dòng này.

(Hình ảnh do NNC sưu tầm trên mạng)

Phản đối Trump gây chiến tranh Iran và chính thức tuyên bố từ chức?

 

Nguyen Chiến Thắng

1h ·

Đâu là lý do khiến Giám đốc Tình báo Quốc gia - Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Hoa Kỳ (MAGA gạo cội) phản đối Trump gây chiến tranh Iran và chính thức tuyên bố từ chức?

Sau đây là toàn văn đơn từ chức của ông:

"Thưa Tổng thống Trump,

Sau nhiều cân nhắc, tôi đã quyết định từ chức Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, có hiệu lực từ hôm nay.

Tôi không thể với lương tâm trong sáng mà ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra ở Iran.

Iran không gây ra mối đe dọa cận kề nào đối với quốc gia chúng ta, và rõ ràng là chúng ta đã bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel và nhóm vận động hành lang quyền lực của họ tại Mỹ.

Tôi ủng hộ các giá trị và chính sách đối ngoại mà ngài đã cam kết vận động tranh cử vào các năm 2016, 2020, 2024, và đã được thực thi trong nhiệm kỳ đầu tiên của ngài.

Cho đến tháng 6 năm 2025, ngài hiểu rằng các cuộc chiến ở Trung Đông là một cái bẫy đã cướp đi sinh mạng quý giá của những người yêu nước Mỹ và làm suy yếu sự giàu có và thịnh vượng của quốc gia chúng ta.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ngài hiểu rõ hơn bất kỳ Tổng thống hiện đại nào về cách áp dụng sức mạnh quân sự một cách quyết đoán mà không khiến chúng ta bị cuốn vào các cuộc chiến tranh không hồi kết. Ngài đã chứng minh điều này bằng cách tiêu diệt Qasam Solamani và đánh bại ISIS.

(Nhưng) Ngay từ đầu nhiệm kỳ này, các quan chức cấp cao của Israel và những thành viên có ảnh hưởng trong giới truyền thông Mỹ đã triển khai một chiến dịch thông tin sai lệch nhằm làm suy yếu hoàn toàn cương lĩnh "Nước Mỹ trên hết" của quý vị và gieo rắc tư tưởng ủng hộ chiến tranh để khuyến khích một cuộc chiến với Iran.

Chiến dịch này được sử dụng để đánh lừa quý vị tin rằng Iran đang đe dọa trực tiếp đến Hoa Kỳ, và nếu quý vị tấn công ngay bây giờ, sẽ có một con đường rõ ràng dẫn đến chiến thắng nhanh chóng. Đây là một lời nói dối và là chiến thuật tương tự mà người Israel đã sử dụng để lôi kéo chúng ta vào cuộc chiến tranh Iraq thảm khốc, khiến quốc gia chúng ta mất đi sinh mạng của hàng ngàn người lính ưu tú nhất. Chúng ta không thể mắc sai lầm này một lần nữa.

Là một cựu chiến binh đã 11 lần tham chiến và là chồng của một nữ quân nhân đã hy sinh vì Tổ quốc, người đã mất người vợ yêu quý Shannon trong một cuộc chiến do Israel gây ra, tôi không thể ủng hộ việc đưa thế hệ tiếp theo ra chiến đấu và hy sinh trong một cuộc chiến không mang lại lợi ích gì cho người dân Mỹ, cũng như không biện minh cho cái giá phải trả bằng sinh mạng của người Mỹ.

Tôi cầu mong quý vị sẽ suy ngẫm về những gì chúng ta đang làm ở Iran, và chúng ta đang làm điều đó vì ai?

Thời điểm để hành động mạnh mẽ đã đến. Ngài có thể đảo ngược tình thế và vạch ra một con đường mới cho quốc gia chúng ta, hoặc ngài có thể trượt dài hơn nữa về phía suy thoái và hỗn loạn.

Ngài nắm giữ quyền quyết định.

Tôi rất vinh dự được phục vụ trong chính quyền của ngài và phục vụ đất nước vĩ đại của chúng ta.

Giám đốc, Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia

Ký tên:

Joseph Kent.

Lời bình!

Những gì Trump đang làm ở Iran, đã chứng minh lời hứa của Trump với cử tri Mỹ rằng không tham gia vào các xung đột quốc tế, không hy sinh xương máu của lính Mỹ và tiền của vào những cuộc chiến tranh ngoài biên giới chỉ là lừa dối.

Việc Trump đốt hàng tỷ USD mỗi ngày, chỉ 3 ngày chiến tranh Iran Trump đã sử tiêu hao một lượng tên lửa Patriot nhiều gấp bội số tên lửa Patriot mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine từ trước đến nay ...đã cho thấy việc Trump lên án Biden phung phí tiền thuế của người dân Mỹ vào chiến tranh Ukraine, và chỉ trích Biden trao hết những vũ khí đắt tiền cho UKraina chỉ là cái cớ để Trump cúp viện trợ, cúp vũ khí, đè Ukraine đòi nợ... chỉ là hành động trói tay UKraina cho Nga ra đòn, áp lực Ukraine đầu hàng chỉ là hành động làm hài lòng Putin và tối hậu thư mà Putin đã mớm cho Trump tại Alaska.

Thay cho lời kết:

Trump nuôi giấc mộng chiếm đảo Greenland của Đan mạch, sáp nhập Canada, chia rẽ đồng minh NATO, đánh thuế bừa bãi lên toàn thế giới bất chấp đồng minh, bất chấp chuỗi cung ứng...

bán đứng Ukraine,

tấn công Venezuela bẳt Maduro,

tấn công Iran tiêu diệt giáo chủ... không phải vì dân chủ, không phải vì chống độc tài, không phải vì chống Nga, không phải vì chống Tàu; không phải vì hòa bình thế giới,

càng không phải vì Ukraine hay vì người dân Mỹ, VN hay Iran...mà vì tiền, vì khoáng sản, dầu mỏ - cưỡng đoạt theo kiểu thực dân cũ... với đầy đủ bản chất ỷ mạnh, hiếp yếu. Và IQ thì có hạn, nhưng lòng tham vô đáy.

Ngày xưa NATO ủng hộ Mỹ, chiến đấu cùng Mỹ ở Afghanistan vì Mỹ bị khủng bố tấn công, còn bây giờ Trump tự gây ra chiến tranh chỉ vì dầu mỏ và trục lợi thì Trump đừng ảo tưởng sẽ lôi kéo NATO.

Trump bị đồng minh NATO quay lưng lại hoàn toàn xứng đáng.

https://www.facebook.com/share/p/1CVSEWfkwN/

Bài viết liên quan:

SÁU VI PHẠM KHIẾN MỸ ĐƠN ĐỘC - TRUMP ĐỨNG MỘT MÌNH!

https://www.facebook.com/share/p/1KJnzWXP3R/

Quan chức an ninh Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran

 

Quan chức an ninh Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran

•  
•  
•  
•  
•  
•  

 

Lãnh đạo cơ quan chống khủng bố của Mỹ từ chức để phản đối chiến sự Iran, cho rằng Washington bị kéo vào xung đột vì áp lực từ Israel.

"Sau nhiều cân nhắc, tôi đã quyết định rời khỏi vị trí Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, có hiệu lực ngay hôm nay. Tôi không thể làm trái lương tâm và ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra với Iran. Họ không phải là mối đe dọa cận kề của đất nước. Rõ ràng chúng ta bước vào cuộc chiến này vì áp lực từ Israel và những tổ chức vận động hành lang quyền lực của họ tại Mỹ", Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ (NCTC) Joe Kent ngày 17/3 tuyên bố trên X.

Ông đính kèm lá thư gửi Tổng thống Donald Trump trong bài đăng. Kent viết rằng các quan chức Israel và một số cá nhân có ảnh hưởng trong truyền thông Mỹ đã thúc đẩy chiến dịch thông tin sai lệch nhằm kích động chiến tranh với Iran.

 

Theo ông, chiến dịch này khiến chính phủ Mỹ nhầm tưởng Iran đã trở thành mối đe dọa cận kề và có thể nhanh chóng bị đánh bại. Kent cho rằng chiến thuật này tương tự cách Mỹ bị cuốn vào cuộc chiến Iraq trước đây.

Trong thư từ chức, Kent nhấn mạnh ủng hộ đối với những giá trị và chính sách đối ngoại mà ông Trump từng nêu trong các chiến dịch tranh cử năm 2016, 2020 và 2024.

Tuy nhiên, ông cho rằng những cuộc chiến tại Trung Đông đã khiến Mỹ mất đi sinh mạng của nhiều binh sĩ và làm suy giảm nguồn lực quốc gia. Ông kêu gọi Tổng thống Trump suy ngẫm kỹ lưỡng về cuộc chiến và cân nhắc thay đổi hướng đi khi còn có thể.

"Thời điểm để hành động quyết đoán là ngay bây giờ. Ngài có thể đảo ngược tình thế và vạch ra con đường mới cho đất nước", ông viết.

Joe Kent, Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ, tranh luận tại Oregon khi ứng cử hạ nghị sĩ năm 2024. Ảnh: AP

Nhà Trắng và Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia chưa đưa ra bình luận. Một số quan chức tình báo Mỹ chia sẻ với AP rằng họ bất ngờ trước quyết định từ chức này.

Ông Kent trở thành quan chức cấp cao đầu tiên trong chính quyền Trump từ chức để phản đối cuộc chiến với Iran. Là người đứng đầu NCTC, ông phụ trách cơ quan chuyên phân tích và phát hiện các mối đe dọa khủng bố nhằm vào Mỹ.

Trước khi gia nhập chính quyền Trump, Kent từng tranh cử quốc hội hai lần tại bang Washington nhưng đều thất bại. Ông từng phục vụ trong quân đội với 11 lần triển khai nhiệm vụ trong lực lượng Mũ nồi Xanh, sau đó làm việc cho Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).

Ông được Thượng viện phê chuẩn vào vị trí giám đốc NCTC hồi tháng 7/2025 với kết quả bỏ phiếu 52-44. Quá trình bổ nhiệm vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Dân chủ, trong khi nhiều nghị sĩ Cộng hòa ca ngợi kinh nghiệm và năng lực chuyên môn của ông. Thượng nghị sĩ Tom Cotton, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, từng nói Kent "dành cả sự nghiệp để chống khủng bố và bảo vệ người dân Mỹ".

Iran thời gian qua liên tục phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các cơ sở của quân đội Mỹ cũng như mục tiêu dân sự tại nhiều nước vùng Vịnh, nhằm đáp trả chiến dịch mà Mỹ và Israel phát động ngày 28/2.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã có hơn 200 binh sĩ Mỹ bị thương trong 16 ngày chiến sự với Iran, trong đó có 10 trường hợp nghiêm trọng. Quân đội Mỹ ghi nhận 7 binh sĩ thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Iran. Bên cạnh đó, 6 quân nhân khác tử vong tuần trước khi một máy bay tiếp dầu KC-135 rơi tại Iraq.

Thanh Danh (Theo AP, Reuters)

KHI ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN TỰ NGUYỆN HÓA THÂN THÀNH QUAN LẠI

 

 

KHI ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN TỰ NGUYỆN HÓA THÂN THÀNH QUAN LẠI

 

 

 

 

Hoai Linh Ngoc Duong ·10h ·

 

Buổi lễ đọc Thông điệp Liên bang của Donald Trump đêm qua không chỉ phơi bày thói quen nói dối đã trở nên quen thuộc của một tổng thống, mà còn bộc lộ một điều đáng sợ hơn nhiều: sự sụp đổ của ý thức liêm sỉ và trách nhiệm công vụ nơi các nghị sĩ Cộng hòa, những người được Hiến pháp trao cho vai trò đại biểu nhân dân, chứ không phải kẻ hầu hạ quyền lực.

Việc Trump nói dối, thổi phồng thành tích, xuyên tạc thực tế kinh tế, biên giới hay pháp quyền là điều có thể dự đoán trước. Đó đã trở thành “phong cách chính trị” của ông ta.

Nhưng điều khiến người ta choáng váng không phải là nội dung bài diễn văn, mà là thái độ xun xoe, bợ đỡ, vỗ tay vô điều kiện, đứng dậy hoan hô như một nghi thức triều đình của hàng loạt nghị sĩ Cộng hòa trong hội trường Quốc hội Hoa Kỳ.

Nhìn cảnh ấy, người dân không thể không liên tưởng đến truyện ngụ ngôn Hoàng đế cởi truồng, nơi cả triều đình cùng giả vờ ca ngợi bộ long bào không tồn tại, chỉ vì sợ mất ân sủng.

Thậm chí, khung cảnh ấy còn gợi nhớ đến những “quốc hội biểu diễn” ở Triều Tiên hay Việt Nam, nơi các đại biểu đồng loạt vỗ tay theo nhịp, không phải để đại diện cho nhân dân, mà để chứng minh lòng trung thành với lãnh tụ.

Không ai nghĩ rằng một cảnh tượng như vậy lại diễn ra tại Mỹ, quốc gia đang tiến gần tới lễ kỷ niệm 250 năm nền dân chủ lập hiến.

Nói dối để che giấu sự bất tài và thiếu đạo đức là đặc trưng của mọi nền quân chủ chuyên chế và mọi chế độ độc tài.

Nhưng ngay cả trong các nền quân chủ xưa, lịch sử vẫn ghi nhận những tôi trung – những bậc đại thần còn giữ được khí phách, liêm sỉ và lòng tự trọng.

Họ dám can gián, dám nói sự thật, dù biết có thể phải trả giá bằng chức tước, tù đày, thậm chí tính mạng. Hình ảnh những người “thà chết trong vạc dầu còn hơn sống nhục” không phải là huyền thoại đạo đức, mà là thước đo của liêm sỉ quyền lực.

So với chuẩn mực ấy, thái độ của các nghị sĩ Cộng hòa trong đêm Thông điệp Liên bang là một sự tụt dốc thê thảm. Họ không cần phải mất công fact-check các con số của Trump.

Họ chỉ cần nhìn vào thực tế đang diễn ra ngoài kia: giá vàng tăng cao phản ánh bất ổn và mất niềm tin; hàng ngàn cuộc biểu tình nổ ra trên khắp nước Mỹ; châu Âu và các đồng minh truyền thống ngày càng quay lưng; Tòa án Tối cao vừa bác bỏ các chính sách thuế quan phi pháp; vật giá leo thang, người nghèo và tầng lớp trung lưu chật vật từng ngày.

Tất cả những điều đó là những cái tát không thể chối cãi vào bài diễn văn đầy mỹ từ của Trump.

Nếu còn một chút ý thức về chức vụ, về lời tuyên thệ trước Hiến pháp, các nghị sĩ ấy lẽ ra phải gạt bỏ tinh thần đảng phái để đứng về phía nhân dân – ít nhất là bằng sự im lặng có phẩm giá, hoặc bằng thái độ không đồng lõa.

Nhưng không. Họ đã chọn con đường ngược lại: vỗ tay cho điều sai, hoan hô cho dối trá, và tự nguyện biến mình thành phông nền cho một màn tuyên truyền cá nhân.

Ở điểm này, họ không chỉ đánh mất liêm sỉ của một nghị sĩ trong nền dân chủ, mà còn trở nên vô liêm sỉ hơn cả nhiều “đại biểu” trong các chế độ độc tài, những người ít nhất còn có thể viện dẫn cái cớ rằng họ không có lựa chọn.

Các nghị sĩ Cộng hòa thì có lựa chọn, có quyền lực, có Hiến pháp bảo vệ – nhưng vẫn cúi đầu.

Đọc diễn văn của Trump, người có tri thức cảm thấy ghê tởm một phần. Nhưng nhìn thái độ của các nghị sĩ Cộng hòa trong hội trường Quốc hội, cảm giác ấy tăng lên gấp mười.

Bởi một nền dân chủ không sụp đổ chỉ vì một kẻ nói dối đứng trên bục diễn thuyết, mà sụp đổ khi những người được giao nhiệm vụ kiểm soát quyền lực tự nguyện từ bỏ liêm sỉ và vai trò của mình.

TRUE SOCIAL

 

NETANYAHU (Mar;15 2026 )

 

ĐIỂM YẾU LỚN NHẤT TRONG LẬP LUẬN DÙNG VŨ LỰC ĐỂ NGĂN IRAN CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN.

 

Sự Thật Lề Đường (STLĐ)

Hoai Linh Ngoc Duong ·Yesterday at 12:52 PM ·

ĐIỂM YẾU LỚN NHẤT TRONG LẬP LUẬN DÙNG VŨ LỰC ĐỂ NGĂN IRAN CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN.

Trong các tranh luận hiện nay về cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran, những người ủng hộ đường lối cứng rắn của Tổng thống Donald Trump thường đưa ra một lập luận quen thuộc: phải dùng vũ lực ngay từ bây giờ để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, bởi nếu không Iran sẽ trở thành một “Bắc Triều Tiên thứ hai”, có khả năng đe dọa Israel và thậm chí cả Hoa Kỳ.

Thoạt nghe, lập luận này có vẻ hợp lý về mặt an ninh. Nhưng nếu phân tích sâu hơn dưới góc độ luật pháp quốc tế và trật tự toàn cầu sau Thế chiến II, người ta sẽ thấy một điểm yếu căn bản: không một quốc gia nào có quyền đơn phương dùng vũ lực để ngăn một quốc gia khác phát triển vũ khí, trừ khi có sự cho phép của cộng đồng quốc tế thông qua United Nations Security Council.

Luật pháp quốc tế không cho phép “đánh phủ đầu”

Sau năm 1945, cộng đồng quốc tế đã xây dựng một hệ thống luật lệ nhằm ngăn chặn các cuộc chiến tranh đơn phương. Cơ sở pháp lý của hệ thống này nằm trong United Nations và đặc biệt là United Nations Charter.

Theo hiến chương này, việc sử dụng vũ lực chỉ hợp pháp trong hai trường hợp:

1. Tự vệ khi bị tấn công vũ trang.

2. Hành động tập thể do Hội đồng Bảo an cho phép.

Ngoài hai trường hợp đó, mọi hành động quân sự đều bị xem là vi phạm nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Vì vậy, nếu Hoa Kỳ hay Israel tự cho mình quyền tấn công Iran chỉ vì lo ngại nước này có thể phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai, thì điều đó sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Bởi nếu lập luận đó được chấp nhận, các cường quốc khác cũng có thể làm điều tương tự.

Một tiền lệ nguy hiểm cho thế giới

Nếu Washington cho rằng mình có quyền đánh Iran để ngăn chặn một mối đe dọa tiềm tàng, thì theo logic đó:

- Vladimir Putin có thể viện dẫn lý do an ninh để tấn công các nước láng giềng.

- Xi Jinping cũng có thể sử dụng lập luận tương tự đối với các quốc gia trong khu vực.

Khi đó, trật tự quốc tế dựa trên luật pháp sẽ bị thay thế bằng luật của kẻ mạnh. Và đó chính là điều mà hệ thống Liên Hợp Quốc được tạo ra để ngăn chặn.

Sự mâu thuẫn trong chính sách của chính quyền Trump

Một nghịch lý khác nằm ngay trong chính sách của Washington. Năm 2015, Iran đã ký thỏa thuận hạt nhân với nhóm các cường quốc quốc tế, được biết đến với tên gọi Joint Comprehensive Plan of Action dưới thời Barack Obama.

Thỏa thuận này cho phép thanh sát quốc tế và hạn chế chương trình hạt nhân của Iran trong nhiều năm. Nhưng năm 2018, chính quyền của Donald Trump đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận đó.

Nếu một cơ chế ngoại giao đã tồn tại để kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, thì việc phá bỏ nó rồi sau đó dùng vũ lực để giải quyết vấn đề rõ ràng là một vòng luẩn quẩn do chính sách sai lầm tạo ra.

Thậm chí trong nhiều tuyên bố sau các cuộc không kích năm 2025, chính Tổng thống Trump cũng khẳng định rằng các cơ sở hạt nhân của Iran đã bị phá hủy. Nếu điều đó là đúng, thì câu hỏi hiển nhiên đặt ra là: vì sao phải tiếp tục sử dụng vũ lực?

Vũ khí hạt nhân và logic răn đe

Một thực tế khác thường bị bỏ qua trong các tranh luận chính trị là: vũ khí hạt nhân chủ yếu đóng vai trò răn đe, không phải vũ khí để sử dụng.

Trong lịch sử hiện đại, chưa có một quốc gia nào sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại một cường quốc khác, bởi hậu quả sẽ là sự hủy diệt lẫn nhau. Nguyên lý này thường được gọi là “răn đe hạt nhân”.

Ngay cả những quốc gia bị xem là đối đầu với phương Tây như Bắc Triều Tiên cũng hiểu rõ rằng việc sử dụng vũ khí hạt nhân sẽ dẫn đến sự tự hủy diệt của chính mình.

Do đó, khả năng một quốc gia chủ động dùng vũ khí hạt nhân để “tự sát cùng đối thủ” gần như bằng không, trừ khi họ bị dồn vào tình thế tuyệt vọng bởi chiến tranh hoặc xâm lược từ bên ngoài.

Một nghịch lý của trật tự quốc tế

Điều trớ trêu là chính sự tồn tại của vũ khí hạt nhân lại góp phần bảo vệ một nguyên tắc quan trọng của hệ thống quốc tế: không một quốc gia nào có thể dễ dàng xâm lược quốc gia khác.

Những nước sở hữu vũ khí hạt nhân thường phải trả giá bằng:

- các lệnh cấm vận kinh tế

- sự cô lập ngoại giao

- áp lực từ cộng đồng quốc tế

Nhưng đổi lại, họ có một mức độ an ninh nhất định trước nguy cơ bị tấn công từ bên ngoài.

Đó là một nghịch lý của thế giới hiện đại: vũ khí hủy diệt hàng loạt vừa là mối đe dọa, vừa là một cơ chế răn đe ngăn chặn chiến tranh giữa các cường quốc.

Điểm yếu lớn nhất trong lập luận của những người ủng hộ giải pháp quân sự đối với Iran không nằm ở việc họ lo ngại về vũ khí hạt nhân. Sự lo ngại đó là có thật và hoàn toàn chính đáng.

Điểm yếu nằm ở chỗ họ tin rằng một quốc gia có thể tự cho mình quyền dùng vũ lực để giải quyết vấn đề đó.

Nếu nguyên tắc này được chấp nhận, thế giới sẽ quay trở lại thời kỳ trước năm 1945, khi chiến tranh phòng ngừa và chiến tranh phủ đầu trở thành công cụ chính trị bình thường.

Và khi đó, luật pháp quốc tế sẽ không còn là nền tảng của trật tự toàn cầu nữa — mà chỉ còn lại quyền lực của kẻ mạnh.

ĐẲNG CẤP SINGAPORE

 

Nguyễn Nam Hải

2h ·

ĐẲNG CẤP SINGAPORE

Fb Chi Trung Luu

"Chính phủ của dân, do dân, vì dân chính là đây. Chứ không như những chuyến bay giải cứu của đỉnh cao ưu việt trí tuệ ai đó?".

Sáng sớm 10-3 một chiếc máy bay quân sự khổng lồ của Singapore lặng lẽ bay vào vùng căng thẳng ở Trung Đông để đưa 218 công dân của mình về nhà.

Chiếc máy bay đó là quái vật A330 MRTT – niềm tự hào của Không quân Singapore (RSAF).

Trong khi nhiều chuyến bay thương mại phải dừng vì tình hình căng thẳng, con quái vật này vẫn bay thẳng vào Riyadh để thực hiện nhiệm vụ của mình.

Vì sao người ta gọi nó là “quái vật”?

Vì chiếc máy bay này là một cỗ máy đa nhiệm cực kỳ đặc biệt:

Chở được hơn 250 hành khách.

Có thể tiếp nhiên liệu cho chiến đấu cơ ngay trên không.

Bay xuyên lục địa với tầm bay hơn 14.000 km.

Hoạt động bền bỉ trong những nhiệm vụ khó nhất.

Nói cách khác, nó vừa là máy bay vận tải, vừa là trạm xăng bay trên trời.

Nhưng điều đáng chú ý nhất không phải là công nghệ. Mà là mục đích cất cánh của nó, là đi làm một nhiệm vụ quốc gia. 218 người được đưa về Singapore mà không phải trả bất cứ chi phí nào, và được phục vụ bữa ăn trên máy bay.

Ngày mai, chiếc A330 MRTT này sẽ tiếp tục bay chuyến thứ hai để đưa thêm người trở về.

Thế mới thấy, đẳng cấp bảo hộ công dân của nước họ cùng với cuốn hộ chiếu quyền lực số 1 Thế Giới như nào?

Bạn có thể ở bất cứ đâu trên thế giới.

Nhưng khi cần, đất nước sẽ đưa bạn về nhà

Vụ Đồng Tâm: 'Cách hành xử nhẫn tâm, như thời Trung Cổ'

 

Chủ Nhật, 15 tháng 3, 2020

Vụ Đồng Tâm: 'Cách hành xử nhẫn tâm, như thời Trung Cổ'

Nguyên Phó Chủ nhiệm thường trực Văn phòng Quốc hội, Luật sư Trần Quốc Thuận cho rằng việc hành xử của chính quyền trong vụ tập kích Đồng Tâm và hạ sát ông Lê Đình Kình hôm 09/01/2020 là 'nhẫn tâm' và cách làm như vậy chỉ có trong 'thời Trung Cổ'.



Bình luận với BBC News Tiếng Việt hôm 11/03 từ Sài Gòn, ông Thuận nói:

"Ở Việt Nam, chỉ có bạo loạn, cướp chính quyền thì may ra mới có thể xảy ra trường hợp (tập kích) đó, chứ còn bình thường không ai chấp nhận dùng lực lượng vũ trang như thế cả...

"Tôi cho rằng đã đến lúc phải đưa ra trước Quốc hội và báo cáo cho toàn thể nhân dân người ta biết bên trong là gì? Nguyên thế nào? Cái nào đúng, cái nào không đúng, cái nào phù hợp?

"Đó là câu chuyện không thể để yên được, cho nên bây giờ mọi việc có thời gian để mà trầm tư lại.

"Người ta nói rằng qua vụ AVG, Tổng Bí thư hay nói rằng giải quyết như thế mới hay, giải quyết như thế mới nhân văn thế này, thế kia.

"Nhưng mà tại sao ông Lê Đình Kình lại đem 'mổ bụng' ông là thế nào? Tấn công vào ban đêm là thế nào?

"So với vụ AVG thì mấy ngàn tỷ đồng, có nhiều người gần như là tha bổng, thì như vậy là 'nhân văn'.

"Nhưng vụ ông Kình giữa thủ đô, có cần tấn công ban đêm và có cần phải bắt người, rồi mổ bụng người ta ra như thế hay không?

"Đó là câu chuyện mà nghe nó, người Việt Nam dùng chữ là rất nhẫn tâm."

'Cảm thấy rùng rợn'

Bình luận về cái chết của ông Lê Đình Kình, một trong bốn người bị thiệt mạng trong vụ tập kích theo công bố tới nay từ nguồn của chính quyền và công an Việt Nam, Luật sư Thuận nói:

"Nhìn thấy ông Kình chết và nhìn thấy ông bị phanh thây, mổ bụng ra, người ta nhìn thấy, người ta cảm thấy rùng rợn,.

"Người ta nghĩ rằng chỉ có thời Trung Cổ thôi. Thời bây giờ không ai làm thế!"

Trong cuộc trao đổi với BBC nhân câu chuyện thời sự dịch Covid-19 đang diễn ra và đảng Cộng sản Việt Nam đang chuẩn bị cho các đại hội cơ sở tiến tới Đại hội toàn quốc lần thứ 13 ra sao, luật sư Trần Quốc Thuận cho rằng vụ việc Đồng Tâm là một vấn đề cần phải được đem ra thảo luận và các câu hỏi phải được trả lời.

Ông cũng cho biết thêm rằng lẽ ra ông không muốn nói ra vì đã có nhiều người đề cập vụ việc rồi, nhưng tới nay đã hơn hai tháng, dư luận vẫn còn nhiều câu hỏi và chưa thỏa mãn với các lý giải, thông tin đưa ra của chính quyền, và lãnh đạo nhà nước và đảng Cộng sản, Quốc hội, chính phủ v.v.... chưa có ý kiến gì, nên ông 'buộc lòng' phải lên tiếng.

"Hai tháng, ba tháng rồi, đảng và nhà nước phải ra giải thích cho được tại sao lại sử dụng lực vũ trang như thế.

"Bản thân tôi không thấy thuyết phục, không thấy nghe theo được, đó là một câu chuyện đáng buồn," nguyên Phó Chủ nhiệm thường trực văn phòng Quốc hội nói với Quốc Phương của BBC News Tiếng Việt.

Nguồn: https://www.bbc.com/vietnamese/media-51861598

CHẤN ĐỘNG: MỸ DOẠ THUẾ - EU QUA LƯNG NGAY SANG NAM MỸ?

 

CHẤN ĐỘNG: MỸ DOẠ THUẾ - EU QUA LƯNG NGAY SANG NAM MỸ?

 

Nguyễn Đăng Luân

 

Trong khi ông Trump vừa đe dọa áp thuế lên 8 nước châu Âu vì dám phản đối tham vọng Greenland, thì ở bên kia Đại Tây Dương, EU làm một việc rất khác:

Ký luôn hiệp định thương mại lớn nhất lịch sử của mình…với Nam Mỹ.

Không cần tranh cãi nhiều.

Cũng không nhượng bộ.

Và chưa cần chờ Washington đổi ý.

25 năm chờ đợi… ký đúng lúc Mỹ giơ gậy.

Tại Paraguay, Liên minh châu Âu và khối Mercosur (gồm có Argentina, Brazil, Paraguay, Uruguay) chính thức đặt bút ký hiệp định thương mại tự do sau 25 năm đàm phán.

Một thị trường 700 triệu dân.

Một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới.

Và thời điểm ký thì… không thể trùng hợp hơn.

Chỉ vài giờ trước lễ ký, ông Trump tuyên bố:

Mỹ sẽ tăng dần thuế quan với 8 nước châu Âu

nếu Washington không được mua Greenland.

Và EU trả lời không cần nhắc tên ông Trump.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu - bà Ursula von der Leyen nói thẳng rằng:

“Chúng tôi chọn thương mại công bằng thay vì thuế quan.

Chọn hợp tác dài hạn thay vì cô lập.”

Và không hề nhắc đến ông Trump.

Nhưng ai cũng hiểu bà đang nói với ai.

Còn Chủ tịch Hội đồng châu Âu. - ông Antonio Costa bổ sung thêm rằng:

“Đây là cột mốc để củng cố an ninh kinh tế trong một thế giới đầy bất ổn.”

Nói dễ hiểu hơn theo ngôn ngữ địa chính trị là:

EU đang tìm lối thoát khỏi áp lực của Mỹ.

Khi Mỹ dọa đánh thuế…thế giới ký thêm hợp đồng.

Khi ông Trump chọn chiến lược:

- Thuế quan

- Đe dọa

- Ép buộc

Thì EU họ chọn cách khác:

- Mở thị trường

- Đa dạng đối tác

- Giảm phụ thuộc

Brazil cũng nói thẳng rằng:

Hiệp định này là biểu tượng cho nỗ lực mở rộng và phân tán thị trường, không đặt trứng vào một giỏ.

Đúng vậy, hiện ngoài EU, thì Brazil còn đang đàm phán với:

- UAE

- Canada

- Việt Nam

- Ấn Độ

Thông điệp rõ ràng là:

Không ai muốn bị kẹt trong cơn thịnh nộ thuế quan của ông Trump.

Greenland chưa thấy đâu…EU đã đi rất xa.

Ông Trump thì đang đòi Greenland.

EU thì đang đi sang Nam Mỹ.

Ông Trump dọa thuế.

EU ký hiệp định.

Ông Trump chọn đối đầu.

EU chọn kết nối phần còn lại của thế giới.

Trước đó, trong năm 2024, thương mại EU – Mercosur đã đạt 111 tỷ euro.

Sau hiệp định này, con số đó có thể chỉ có một hướng là: tăng mạnh hơn.

Tóm lại là…

Khi Mỹ giơ tối hậu thư.

Châu Âu không cãi.

Họ chỉ lặng lẽ rẽ hướng.

Và trong địa chính trị ấy,

khi một cường quốc dùng thuế quan để ép,

thì các đối tác sẽ không đứng yên chịu trận.

Họ tìm cách ký thêm hiệp định…

Ở nơi khác.

Mời Quý vị cùng bình luận ý kiến của mình bên dưới!

____

@mrluaan

Nguồn tham khảo: Reuters, Politico, Axios