BA CUỘC CHIA CẮT- BA CÁCH TRỞ VỀ

 

BA CUỘC CHIA CẮT- BA CÁCH TRỞ VỀ

Kieu thi An Giang

(Thấy gì từ sự thống nhất qua ba quốc gia Đức, Hàn, và Việt Nam)

-

Tôi là người chứng kiến hai cuộc “thống nhất” của hai quốc gia. Một quốc gia tôi được sinh ra. Một quốc gia tôi trưởng thành và cũng là quê hương thứ hai của tôi.

Khi giải phóng miền nam, tôi còn nhỏ, hầu như không có dấu ấn gì đặc biệt. Ngoài việc bà tôi năm nào cũng nuôi một đàn lợn béo như tranh, để “thằng An giải phóng miền Nam về cưới vợ”. Ngày cờ đỏ sao vàng bay trên nóc dinh Độc lập, bà giết hết lợn, khao cả xóm.

Và cậu tôi không về nữa…

Thống nhất nước Đức thì tôi đã đủ nhận thức để hiểu chuyện gì xảy ra. Không phải với tư cách người đương thời, mà là, cái nhìn tỉnh táo của người đi qua hai cuộc chiến của hai quốc gia mà tôi đều yêu thương gọi là Tổ quốc.

Xin có vài nhận định thế này:

I. Khi đất nước bị chia làm hai: nỗi đau không của riêng ai

Trên bản đồ chính trị thế giới hiện đại, hiếm có quốc gia nào trải qua một nỗi đau lịch sử giống nhau đến thế: cùng một dân tộc, một ngôn ngữ, một cội rễ - lại bị chia đôi bởi những đường vĩ tuyến, bức tường bê tông, hay dòng sông lịch sử.

Ba quốc gia: Việt Nam, Đức, và Triều Tiên - là ba minh chứng rõ ràng nhất cho vết cắt chiến tranh để lại.

• Việt Nam: chia cắt từ năm 1954 theo Hiệp định Genève, sau chiến thắng Điện Biên Phủ.

• Đức: chia cắt sau Thế chiến II, thành Đông và Tây Đức - hai nửa đại diện cho hai cực của Chiến tranh Lạnh.

• Triều Tiên: sau năm 1953, Hiệp định đình chiến thiết lập đường ranh giới quân sự giữa Bắc - Nam tại vĩ tuyến 38.

Nhưng điều đặc biệt nằm ở chỗ: trong khi Bắc - Nam Hàn vẫn tiếp tục đối đầu căng thẳng như hai kẻ thù truyền kiếp, thì Đức đã thống nhất trong ôn hòa, còn Việt Nam thì về một mối bằng một cuộc chiến tranh kéo dài suốt hai thập kỷ.

Vì sao lại khác biệt đến thế?

II. Đức và Việt Nam: Hai con đường thống nhất- hai số phận hậu chiến

1. Cách thức thống nhất: Bạo lực hay đối thoại?

Việt Nam (1975)

Việt Nam thống nhất sau một cuộc chiến dài hơn 20 năm. Chiến tranh kết thúc ngày 30/4/1975 bằng chiến thắng quân sự của miền Bắc. Dù được ghi nhận là một chiến thắng “giải phóng dân tộc”, nhưng đây cũng là một thống nhất bằng vũ lực.

Cái giá phải trả là rất lớn: khoảng 3 triệu người Việt Nam thiệt mạng (tính cả quân và dân hai miền), hơn 300.000 liệt sĩ phía Bắc, và hàng trăm ngàn quân nhân miền Nam thiệt mạng hoặc mất tích.

Đức (1990):

Ngược lại, Đức thống nhất mà “không tốn một viên đạn.” Sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ vào ngày 9/11/1989 là kết quả của phong trào biểu tình ôn hòa, sự tan rã của Liên Xô, và khát vọng tự do của người dân Đông Đức.

Ngày 3/10/1990, nước Đức thống nhất về mặt pháp lý: Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) chính thức sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức (Tây Đức), với mô hình dân chủ và kinh tế thị trường.

2. Thái độ với bên kia sau thống nhất

Việt Nam:

Sau thống nhất, chính quyền mới ở miền Nam được tái cơ cấu toàn diện dưới mô hình XHCN. Hàng trăm ngàn quân nhân, công chức chế độ cũ bị đưa vào trại cải tạo - có người bị giam nhiều năm.

Cải tạo công thương nghiệp tư nhân, cải tạo tư tưởng văn hóa cũng được triển khai.

Một số chính sách được thực hiện với mục đích “xây dựng xã hội mới”, nhưng để lại tổn thương dai dẳng, nhất là ở những người từng sống và phục vụ chế độ Sài Gòn.

Đức:

Dù trên thực tế Tây Đức là bên “thắng cuộc”, nhưng nhà nước Liên bang Đức không tiến hành trả thù.

Chính sách “hòa nhập, không loại trừ” được triển khai:

• Cán bộ, công chức Đông Đức được xem xét tái hòa nhập.

• Chỉ một số ít bị loại trừ do liên quan đến Stasi - cơ quan mật vụ Đông Đức.

• Không có trại cải tạo, không có án tù hàng loạt.

3. Chi phí tái thiết: Ai chịu gánh nặng?

Đức:

Sau thống nhất, Tây Đức chấp nhận gánh toàn bộ chi phí tái thiết Đông Đức- một vùng đất trì trệ, thiếu hạ tầng và tụt hậu kinh tế.

• Chính phủ chi hơn 2.000 tỉ euro trong ba thập kỷ để hiện đại hóa miền Đông.

• Thuế đoàn kết (Solidaritätszuschlag) được áp dụng từ năm 1991- người dân Tây Đức phải đóng thêm 5,5% thuế thu nhập để hỗ trợ miền Đông.

• Các thành phố như Leipzig, Dresden, hay Erfurt dần hồi sinh, nhưng khoảng cách phát triển vẫn chưa xoá hẳn.

Việt Nam:

Sau thống nhất, Việt Nam bước vào giai đoạn bao cấp, bị cấm vận từ phía Mỹ và phương Tây, chiến tranh biên giới với Campuchia (1978) và Trung Quốc (1979) càng làm nền kinh tế kiệt quệ.

• Từ 1975 đến 1985 là giai đoạn cực kỳ khó khăn, lạm phát ba chữ số, thiếu đói diện rộng.

• Phải đến Đổi mới 1986, Việt Nam mới bắt đầu phục hồi kinh tế bằng cách chuyển sang kinh tế thị trường định hướng XHCN.

• Hơn 10 năm sau chiến tranh mới thực sự mở cửa giao thương, và đến năm 1995, quan hệ Việt- Mỹ mới được bình thường hóa.

III. Bắc- Nam Hàn: Một vết rạn chưa lành

So với Đức và Việt Nam, bán đảo Triều Tiên là biểu tượng của sự chia cắt chưa thể hàn gắn. Hai miền vẫn ở trong trạng thái chiến tranh lạnh, dù Hiệp định đình chiến đã ký từ 1953, thậm chí đối đầu, “kẻ thù truyền thống”…

• Không có thống nhất.

• Không có tiến trình hòa giải thực chất.

• Triều Tiên và Hàn Quốc phát triển theo hai hướng hoàn toàn đối lập: một bên độc tài khép kín, một bên dân chủ thịnh vượng.

Thậm chí đến hôm nay, Hàn Quốc và Triều Tiên vẫn không có đại sứ quán tại nhau, đường dây nóng chỉ hoạt động trong thời gian ngắn, và mỗi khi có sự kiện chính trị lớn, căng thẳng quân sự lại gia tăng.

IV. Nhìn lại: Thống nhất không phải là đích đến

Không có con đường thống nhất nào là hoàn hảo.

• Đức mất 30 năm và hàng ngàn tỉ euro để Đông - Tây hòa nhập.

• Việt Nam phải hy sinh rất nhiều, cả về người, về thời gian phát triển, và những vết thương tâm lý chưa lành.

• Triều Tiên - Hàn Quốc thì vẫn đang sống trong nỗi chờ đợi mỏi mòn.

Nhưng điều quan trọng là: thống nhất chỉ là điểm khởi đầu.

Quan trọng hơn là chúng ta đối xử với quá khứ như thế nào.

• Khoan dung không có nghĩa là quên.

• Nhìn thẳng vào lịch sử không có nghĩa là kết tội.

• Một quốc gia trưởng thành là quốc gia biết học từ nỗi đau - để không ai bị bỏ lại phía sau.

V. Và hôm nay, chúng ta viết tiếp trang sử ấy…

40 ĐIỀU VÔ LÝ CHỈ CÓ Ở VIỆT NAM

 

40 ĐIỀU VÔ LÝ CHỈ CÓ Ở VIỆT NAM

 

Ở Việt Nam có những thứ và những điều vô cùng vô lý nhưng vì những thứ đó đang ở Việt Nam nên ai cũng cho rằng nó có lý và không có vấn đề gì. Có những thứ và những điều mà chỉ có ở Việt Nam, không có nước nào có. Hy vọng nhiều người sẽ nhận ra. Danh sách như sau:

1 — Sổ hộ khẩu. Trên thế giới chỉ có 3 nước áp dụng chính sách này, cả 3 nước đều là 3 cường quốc của thế giới, là 3 thiên đường, là đỉnh cao trí tuệ nhân loại. Đó là đại cường quốc Trung Quốc, tiểu cường quốc Việt Nam và siêu cường quốc …..Bắc Hàn. Tôi thật sự không hiểu nổi mục đích của cái sổ hộ khẩu là gì, trừ việc làm mồi kiếm ăn cho mấy anh chị Công An. Nếu bạn nào có thế giải thích trong 1 câu “tại sao chúng ta lại có sổ hộ khẩu” tui chết liền. Ở xứ khác khi sinh ra chỉ có giấy khai sinh rồi lớn lên làm cái thẻ, hộ chiếu. Vài nước thì dùng bằng lái xe làm chứng minh. Muốn đi đâu thì đi, nước của mình mà. Tại sao mỗi lần chuyển địa phương là phải đi khai tạm trú, KT3. Mấy cái này là gì tui hiểu tui chết liền. [Ku Búa đã viết rất chi tiết về Hộ Khẩu trong bài ”Hộ Khẩu: một thứ khôi hài, vô lý và ngu ngốc.”]

2 — Đi mua xe đi đăng ký tên mình phải dùng sổ hộ khẩu và về đăng ký tại nơi thường trú (nơi đăng ký hộ khẩu). Nó vô lý ở chỗ này. Bạn là dân Lạng Sơn chuyển công tác vô làm ở Cà Mau, bạn muốn mua xe máy và đứng tên bạn, lỡ xe có bị trộm thì người ta biết xe đó là của mình. Nhưng ở Việt Nam thì nếu mua ở Cà Mau thì dân Lạng Sơn phải chở xe về Lạng Sơn đăng ký. Có cái nước nào khác trừ Việt Nam làm vậy không? Có ai biết thì nói nha, tại tui khờ lắm, hiểu biết về thế giới bên ngoài Việt Nam kém nữa.

3 — Cảnh sát giao thông kiểm tra xe nếu không có đủ giấy tờ sẽ bị giam xe. Tại sao người lái xe phải chứng minh xe đó là của người lái? Sao CSGT không chứng minh điều ngược lại. Phi logic. Còn việc giam xe thì tui chưa biết xứ nào khác làm vậy hết.

4 — Thuế “chuyển đổi mục đích sử dụng đất”. Tui chưa biết xứ nào khác có cái thuế quái dị như vậy. Đây là loại thuế làm cản trở quá trình công nghiệp hóa của đất nước. Bạn là một nông dân có 100 mét vuông đất nông nghiệp. Bạn muốn dùng 50m2 đó để xây cái hãng. Bạn phải đi tới Sở Tài Nguyên Môi Trường nộp đơn chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Số tiền đó cộng với bôi trơn đút lót thì gần bằng giá bán thị trường rồi. Thế thì bạn phải bán đi 50 m2 còn lại. Nghĩa là cái thuế này làm mọi thứ liên quan tới đất đai mắc gấp đôi. Một trong những thứ khùng điên nhất.

5 — Đi nộp giấy tờ phải đi công chứng rồi phải có con tem xác nhận. Đã vậy còn phải xin xỏ mấy bé mấy *** ** làm hành chính nữa chứ.

6 — Đi “xin” việc ở cơ quan nhà nước, công ty quốc doanh và một số công ty tư nhân phải nộp “sơ yếu lý lịch”. Sơ yếu lý lịch yêu cầu bạn phải ghi rõ về gia đình và bản thân: Trước và sau 1975 đã và đang làm gì. Tui và gia đình tui làm gì trước sau 1975 thì liên quan gì tới năng lực yêu cầu của công việc?

7 — Đi làm từ thiện phải (nộp đơn) “xin phép” Ủy Ban Nhân Dân và Mặt Trận Giải Phóng địa phương. Trời ơi, đã đi từ thiện, là bỏ tiền túi mình ra cho người khác, đã vậy còn phải đi xin giấy phép là sao? Độc Lập Tự Do Hành Phúc đâu rồi?

8 — Tham gia các giải thể thao ở tỉnh (và vài thành phố) phải có hộ khẩu và sổ tạm trú ở đó. Thể thao Thái Lan đang phát triển với quy mô chinh phục Châu Á. Trong khi đó ở Việt Nam các nhà làm thể thao hỏi: “Hộ khẩu con đâu?” Thấy có ngu không?

9 — Đi du lịch hoặc ở khách sạn nhà nghỉ phải đưa hộ chiếu hoặc Chứng Minh Thư cho tiếp tân. Ở xứ khác tui chỉ trình cái thẻ Master hoặc Visa. Nếu đưa hộ chiếu thì họ photocopy xong rồi đưa lại chứ không giữ. Tui chưa biết cái xứ nào làm vậy, trừ Việt Nam.

10 — Trước giải, buổi, hội hay chương trình gì cũng phải giới thiệu danh sách mấy quan có mặt. Đã vậy danh nghĩa dài dòng lê thê. Có cần phải đọc tên từng người một, chờ từng người một đứng dậy ngồi xuống không. Tui thật sự không hiểu cái logic. Tui chưa bao giờ thấy một giải hay trận thể thao nào ở nước ngoài làm vậy.

11 — Các trung tâm thể thao trưng khẩu hiệu “rèn luyện thể thao theo giương Bác H vĩ đại”. Sao xứ Mỹ không trưng khẩu hiệu “tập luyện theo gương George Washington vĩ đại”? Bác H hồi đó có tập thể thao mà sao tui không biết ta. Chuột cơ tay đô nữa, giờ tui mới biết. Phải ráng tập để nói theo gương Bác H Vĩ Đại mới được.

12 — Tất cả các giấy tờ hành chính pháp lý phải có dòng chữ này ở trên “Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam – Độc Lập Tự Do Hạnh Phúc”. Giấy xin phép nghỉ học cũng vậy, giấy báo cáo cũng vậy luôn. Xứ khác có vậy không ta?

13 — Đi toilet ở Bến Xe (Miền Đông, Miền Tây, tỉnh, thành phố) mỗi lần phải trả 2,000 VND. Không chỉ riêng ở bến xe mà đa số các toilet công cộng đều vậy. Có chỗ còn treo bảng một giá rồi tính tiền một giá khác. Đến lúc cần giải quyết nhu cầu thì bực bội hết sức. Mà nếu toilet nó sạch thì tôi không nói, đằng này mỗi lần nghĩ tới là tôi dị ứng.

14 — Toilet công cộng thường không có giấy vệ sinh. Vậy người ta dùng gì để chùi *** ta?

15 — Làm xong cái hội thảo hay chương trình gì lớn chút cũng phải nói: “Cảm ơn các lãnh đạo đã tạo điều kiện.” Mặc dù mấy người đó không tham gia hoặc không ai biết mặt.

16 — Quân Đội đi làm kinh tế: Viettel, MB Bank, Xăng Dầu Quân Đội, Binh Đoàn 318 Dầu Khí. Tui thật sự không hiểu. Quân đội gì mà làm kinh tế kinh doanh?

17 — Quân Đội tham gia thể thao thành tích chuyên nghiệp. Tui chưa biết quân đội nước nào khác làm vậy.

18 — Cảnh Sát Nhân Dân tham gia thể thao thành tích chuyên nghiệp.

19 — Quân Đội phong hàm sĩ quan cho vận động viên đạt thành tích thể thao. Mặc dù chưa bao giờ qua trường lớp đào tạo sĩ quan, chưa bao giờ có kinh nghiệm cầm lính, chưa bao giờ có kinh nghiệm chiến trường. Hàm sĩ quan vô nghĩa vậy sao? Bạn là cha mẹ thì có cho con mình vô cái quân đội như vậy không? Vận động viên đạt thành tích thể thao thì liên quan gì tới phong hàm sĩ quan quân đội? Tui chưa biết quân đội xứ nào khác làm vậy hết.

20 — Đi xin việc làm vô mấy cơ quan nhà nước hay quốc doanh phải lót tiền, cả trăm triệu hơn chứ không kém. Có xứ nào khác làm vậy không ta?

21 — Đánh thuế kinh doanh trên Facebook. Cái này miễn ý kiến.

22 — Sinh viên học ĐH hay CD cũng phải học 1.5 năm lý thuyết kinh tế triết học Marx – Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh. 1.5 năm của cuộc đời mà sinh viên sẽ không lấy lại được.

23 — ĐCS đã đấu tranh hy sinh cả triệu người dân trong cuộc chiến chống Pháp, Mỹ Ngụy vì lý tưởng của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, nhưng cuối cùng lại dùng chủ nghĩa tư bản và kinh tế thị trường để làm giàu. Vậy cả triệu người Việt đã chết làm gì. Cuộc chiến đó có nghĩa gì?

24 — CSGT phạt tiền vì chạy xe không chính chủ. Giờ một gia đình 5 người chỉ có 2 chiếc xe, giờ mỗi lần xách xe chạy là phải chở người đứng tên phương tiện theo để chứng minh quyền sở hữu?

25 — Giá xe hơi cao gấp 20-30 thu nhập bình quân hàng năm. Một chiếc Camry ở Mỹ có giá $23,000, nhưng ở Việt Nam lại được bán với giá $62,000. Nghĩa là nếu tính luôn tổng thuế phí, giá xe ở Việt Nam cao gấp 3 lần bên Mỹ trong khi thu nhập lại thấp hơn 30 lần.

26 — Xuất bản sách lậu thì chỉ bị phạt hành chính, còn xuất bản sách chính thức có thể bị phạt hình sự. Gì kỳ vậy?

27 — Kinh doanh trên mạng không giấy phép mà kiếm được lời có thể bị khởi tố theo luật hình sự. Vậy bán hàng online cũng có thể bị khởi tố được nữa sao?

28 — Dân “tát” CSGT thì bị phạt 9 tháng tù, CSGT mà đánh dân thì chỉ cần xin lỗi là xong.

29 — Việt Nam có hơn 24,000 tiến sĩ nhưng số lượng bằng sáng chế thì gần như không. À có, mà họ có quốc tịch nước ngoài nên bằng sáng chế thuộc nước ngoài rồi.

30 — Giá nhà trung bình cao gấp 30-40 lần thu nhập hàng năm. Một người Việt Nam trung bình nếu muốn mua nhà bằng thu nhập phải nhịn đói tiết kiệm 30-40 năm. Lạ nhỉ?

31 — Hàng cũ mua từ Ebay hay từ nước ngoài gửi về phải đóng thuế nhập khẩu. Đây là sự thật. Không vấn đề gì cả, bạn chỉ cần trả thuế “cà phê” là xong ngay.

32 — Tiệm bún chửi cháo quát chửi khách như gì mà vẫn đông khách. Cái này chỉ ở Hà Nội thôi. Mà công nhận khó hiểu thật. Ở xứ khác mà chửi khách thì có thu hút họ không ta?

33 — Web phim lậu hoạt động như một công ty chính thức. Điều này đủ hiểu luật bản quyền Việt Nam vô nghĩa đến mức nào rồi.

34 — Xa lộ quốc lộ tầm 30-40km có một trạm thu phí. Campuchia nghèo dã man hơn mà có thấy trạm thu phí nào đâu?

35 — Dân được quyền BÁN ngoại tệ nhưng không được quyền MUA mà không có giấy phép. Vậy là nghĩa gì? Như chỉ được bán cá chứ không được mua cá. Chỉ được bán ra chứ không được mua ra. Vậy là sao? Hiểu chết liền.

36 — Doanh nghiệp tư nhân muốn vay tiền ngân hàng thì phải thế chấp tài sản, còn doanh nghiệp nhà nước thì vay khống.

37 — Bầu cử chưa thực hiện nhưng kết quả lại được biết trước. Sao hay thế nhỉ?

38 — Chỗ nào ghi “cấm đái” hay “cấm đổ rác” thì dân thì càng đái bậy và đổ rác ở đó. Hình như cái này có tác động ngược thì phải.

39 — Thành phố thì khi mưa lại bị ngập……nhưng khi nắng nóng cũng bị ngập luôn. Vậy cái này lỗi do ai?

40 — Và cuối cùng, tuy là một trong những nước nghèo nhất thế giới, nhưng người Việt Nam lại được cho là dân tộc hạnh phúc nhất. Vậy là thế nào?

CÁI TÁT MANG TÊN LỊCH SỬ

 

 

CÁI TÁT MANG TÊN LỊCH SỬ

 

Sự Thật Lề Đường (STLĐ)

Quang Nguyen ·

 

 

Gửi những người Việt vẫn còn đội nón đỏ sau cú từ chối này

Tôi sẽ không vòng vo. Cộng đồng người Việt vừa bị từ chối tham gia lễ diễu hành kỷ niệm 250 năm lập quốc — không một lời giải thích, không một lời xin lỗi, không cả một sự thừa nhận rằng đơn kháng cáo đã được gửi đi. Và trong lúc đó, không ít người trong chính cộng đồng mình vẫn đang đội nón đỏ, vẫn đang chia sẻ hình ông Trump trên Facebook, vẫn đang gọi những người chỉ trích ông là "thân Cộng," "phản quốc," "vô ơn với nước Mỹ."

Tôi muốn hỏi thẳng: vô ơn với ai? Với cái chính quyền vừa đóng sầm cửa lại trước mặt cộng đồng mình à?

Sự thật không cần trang điểm

Liên Hội Người Việt Toàn Quốc Hoa Kỳ đã nộp đơn xin tham gia diễu hành tại Washington D.C. Đơn bị từ chối. Họ kháng cáo lên Ủy Ban America250, lên ban tổ chức, lên các dân biểu. Im lặng. Không một câu trả lời, dù chỉ là một câu từ chối lịch sự.

Trong khi đó, bộ máy America250 — do chính quyền Trump giám sát qua Task Force 250 — không ngừng tự ca ngợi mình là sự kiện "engaging every American," "honoring the contributions of all Americans," "celebrating ALL of us." Khẩu hiệu thì rộng như đại dương. Danh sách thực tế thì hẹp như một cánh cửa khép.

Đây không phải một sự cố hành chính ngẫu nhiên. Đây là một mô hình lặp lại suốt lịch sử nước Mỹ: hứa hẹn sự bao gồm bằng ngôn từ, rồi thực hành sự loại trừ bằng hành động — và im lặng mỗi khi bị chất vấn, vì im lặng không bao giờ phải chịu trách nhiệm.

Việt MAGA ơi, tỉnh dậy đi

Tôi biết nhiều người trong số các anh chị từng là sĩ quan, từng là tù cải tạo, từng vượt biển bằng máu và nước mắt. Tôi tôn trọng điều đó tuyệt đối. Nhưng chính vì các anh chị đã trả giá quá đắt cho hai chữ "tự do" và "công bằng," tôi càng không hiểu nổi tại sao các anh chị lại tiếp tục trao trọn lòng trung thành cho một phong trào chính trị chưa từng, và sẽ không bao giờ, xem cộng đồng mình là một phần thực sự của "nước Mỹ" mà nó đang vẽ ra.

Đừng nhầm lẫn. Phong trào MAGA không được dựng lên để phục vụ người nhập cư — kể cả người nhập cư da vàng đã bỏ phiếu trung thành cho nó suốt ba thập niên. Nó được dựng lên trên một lời hứa rất cụ thể, rất rõ ràng, dành cho một nhóm người rất cụ thể: đưa nước Mỹ "trở lại vĩ đại" theo hình dung của một thời kỳ mà người da trắng nắm toàn quyền văn hóa, kinh tế, chính trị — và những người như chúng ta chỉ là khách trọ được phép ở lại nếu biết im lặng và biết ơn.

Khi các anh chị hô "USA! USA!" trong các cuộc mít tinh, các anh chị có bao giờ tự hỏi: trong hình dung "vĩ đại" đó, có chỗ nào dành riêng cho một gia đình tị nạn nói tiếng Việt ở nhà, ăn nước mắm, thờ ông bà, và có hai lá cờ trong phòng khách? Hay các anh chị chỉ được mời vào bức tranh đó với điều kiện: im lặng về phần Việt Nam, chỉ trưng phần "yêu nước Mỹ kiểu Cộng Hòa" ra ngoài?

Lòng trung thành một chiều không phải là tình yêu

Có một sự thật cay đắng mà tôi xin nói thẳng: tình yêu của cộng đồng Việt MAGA dành cho Trump và phong trào của ông ấy là một tình yêu một chiều. Các anh chị bỏ phiếu cho ông. Các anh chị bảo vệ ông trên mạng xã hội, đôi khi còn quyết liệt hơn cả người Mỹ bản xứ sinh ra ở đây. Các anh chị tin rằng lòng trung thành đó sẽ được đổi lại bằng sự công nhận, bằng một chỗ đứng, bằng một dòng chữ trong sách lịch sử nói rằng "cộng đồng người Việt cũng là một phần của câu chuyện nước Mỹ."

Và đổi lại, các anh chị nhận được gì? Một cánh cửa đóng sầm trước cuộc diễu hành mừng sinh nhật chính cái đất nước mà các anh chị thề trung thành. Không một lời giải thích. Không một lời xin lỗi. Chỉ có sự im lặng lạnh lùng của một bộ máy không thấy cần phải giải trình với những người nó đã dùng xong lá phiếu.

Đây không phải một sự nhầm lẫn của riêng năm 2026. Đây là khuôn mẫu xuyên suốt: người nhập cư da màu, kể cả khi trung thành tuyệt đối với cánh hữu, vẫn luôn bị xem là công cụ chính trị tạm thời — được mang ra trưng bày khi cần chứng minh "chúng tôi không phân biệt chủng tộc," rồi bị gạt sang một bên khi cần phân chia ai mới thực sự thuộc về "nước Mỹ thật."

Đây không phải lỗi của Dân Chủ

Tôi biết phản xạ đầu tiên của nhiều người sẽ là: "Chắc tại phe Dân Chủ phá hoại, sabotage cộng đồng mình." Xin hỏi thẳng: Ủy Ban America250 đang hoạt động dưới sự giám sát của ai? Task Force 250 do ai lập ra, do ai điều hành? Nhà Trắng hiện tại thuộc về đảng nào?

Khi mọi việc suôn sẻ, công lao thuộc về "chính quyền của chúng ta." Khi có chuyện bất công xảy ra ngay dưới sự giám sát của chính chính quyền đó, đột nhiên lỗi lại thuộc về phe đối lập đang không nắm quyền lực gì trong vụ này. Đó không phải là tư duy chính trị. Đó là tư duy của một tín đồ không muốn nhìn thấy thần tượng của mình có lỗi.

Sự thật về vị trí của chúng ta

Tôi xin nói rõ, không màu mè: trong con mắt của những kiến trúc sư thực sự đứng sau chủ nghĩa MAGA — không phải những người Việt trung thành đi theo, mà là tầng lớp hoạch định chính sách, tư tưởng da trắng thượng đẳng đứng phía sau khẩu hiệu "America First" — chúng ta chưa bao giờ là trung tâm của câu chuyện. Chúng ta là số liệu trong báo cáo, là tấm ảnh minh họa cho "sự đa dạng," là khối phiếu bầu hữu ích ở những bang chiến địa như California, Texas, Virginia. Nhưng khi đến lúc viết lại câu chuyện chính thức về 250 năm nước Mỹ — câu chuyện sẽ được dạy trong sách giáo khoa, chiếu trên truyền hình quốc gia, diễu hành qua thủ đô — chúng ta bị gạch tên khỏi danh sách diễn viên.

Đây không phải là một tai nạn của một cá nhân quan liêu nào đó. Đây là biểu hiện cụ thể, có thể kiểm chứng bằng văn bản kháng cáo bị phớt lờ, của một thực tế rộng lớn hơn: chủ nghĩa dân tộc da trắng thượng đẳng, dù được gói trong ngôn ngữ "yêu nước" và "vĩ đại," về bản chất không bao giờ có chỗ thực sự bình đẳng cho người da màu — kể cả những người da màu trung thành nhất với nó.

Câu hỏi cuối cùng, không phải để làm tổn thương mà để đánh thức

Tôi không viết những dòng này để hả hê hay để "dạy đời" ai. Tôi viết vì tôi thương cộng đồng mình — thương những người đã đổ máu, đã vượt biển, đã dạy con cháu yêu một đất nước đôi khi không yêu lại mình bằng một nửa những gì mình đã trao.

Nhưng thương không có nghĩa là im lặng trước sự thật. Và sự thật là: nếu sau cú tát rõ ràng này — một cú tát có tên, có ngày tháng, có văn bản kháng cáo bị phớt lờ làm bằng chứng — mà vẫn có người trong cộng đồng mình tiếp tục đội nón đỏ, tiếp tục biện hộ, tiếp tục đổ lỗi cho "phe kia," thì câu hỏi không còn là "tại sao họ loại trừ mình" nữa. Câu hỏi trở thành: "Tại sao mình vẫn tiếp tục yêu một thứ không bao giờ yêu lại mình?"

Lòng yêu nước thật sự không đòi hỏi sự trung thành mù quáng với bất kỳ đảng phái hay cá nhân nào. Lòng yêu nước thật sự đòi hỏi can đảm để nhìn thẳng vào sự thật, kể cả khi sự thật đó đến từ chính phe mình từng tin tưởng tuyệt đối. Nếu nước Mỹ thực sự vĩ đại, nó phải đủ vĩ đại để có chỗ cho câu chuyện của chúng ta trong ngày sinh nhật 250 năm của chính nó. Nếu nó không tìm được chỗ đó, thì vấn đề không nằm ở chúng ta. Vấn đề nằm ở cái định nghĩa hẹp hòi về "nước Mỹ vĩ đại" mà một số người vẫn đang cúi đầu phục vụ.

— Viết sau khi đọc bản kháng cáo bị phớt lờ

Tháng Sáu, 2026