Ghi chép
của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước
trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 1)
Xin chia sẻ
với mọi người loạt bài (và ảnh ở phần bình luận), ghi lại những quan sát của
tôi sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai
bên chiến tuyến (tháng 6-9/2025).
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cvgkrd7yx0do
Chuyến đi nhằm
mục đích tìm hiểu văn hóa với tư cách cá nhân, độc lập, bằng chi phí riêng, phi
lợi nhuận, không có tài trợ hoặc liên kết hợp tác với bất kỳ tổ chức nào.
Xin cảm ơn
hàng trăm con người tôi đã may mắn được gặp gỡ, được yên ổn trong sự chở che,
được tin tưởng để lắng nghe và sẻ chia trong những tháng qua.
Hôm nay cũng
là sinh nhật tôi. Từ nơi bom đạn trở về, thật khó có món quà nào ý nghĩa hơn sự
tự nhận thức được rằng: Mình vẫn còn sống, và mình sẽ không để nó phí hoài.
—
KỲ 1: BOM ĐẠN
– THẦN CHẾT KHÔNG CÓ KHUÔN MẶT NGƯỜI
WELCOME TO
UKRAINE
Khi tôi nói
mình sẽ đi Ukraine, bạn bè không ai còn ngạc nhiên nữa. Họ nghĩ vài tháng ở đó
chẳng thấm tháp gì bởi tôi vốn đã sống sót một năm trời ở Trung Đông thời Mùa
xuân Ả Rập. Tuy nhiên, một đồng nghiệp người Nga lại bảo: “Mai nên viết di chúc
đi”.
Tôi nghe lời
anh. Nhưng thời gian gấp quá nên không hãng luật nào nhận lời. Tôi phải nói
mình chuẩn bị tới “khu vực có chiến sự” thì một công ty mới thông cảm và làm mọi
thứ online. Tôi chỉ cần về Hà Lan một ngày để ký.
Chuyến xe
khách từ Ba Lan diễn ra suôn sẻ. Ở biên giới, cán bộ cửa khẩu cười tươi tắn và
hỏi tôi định ở lại Ukraine bao lâu. Tôi nhún vai: “Khoảng một tháng, còn nếu an
toàn thì hết tiền tôi mới về.” Chúng tôi cùng cười thành tiếng.
Tôi nhìn
quanh. Phía trên ô cửa trình giấy tờ là một tấm biển: “Lực lượng biên phòng
Ukraine cam kết đón chào quý vị nồng nhiệt, phục vụ chu đáo, giải thích cặn kẽ
và phản hồi nhanh chóng mọi thắc mắc.” Trên tường treo bản tin của Văn phòng
Thanh tra Quốc hội về Quyền con người và nơi công dân gửi khiếu nại.
—
CÒI BÁO ĐỘNG
Thành phố đầu
tiên tôi đặt chân tới là Lviv, nằm ngay cửa ngõ châu Âu. Đây được coi là vùng
an toàn vì biên giới với Nga ở phía đầu kia đất nước. Nhân viên khách sạn sau
khi đưa tôi một ly rượu anh đào cũng không dặn dò gì thêm.
Đúng mười
hai giờ đêm, tôi đang ngủ vùi vì mệt thì còi báo động rền vang thành phố. Phần
mềm Air Alert trên điện thoại hối thúc tôi vào hầm trú ẩn. Bản đồ Ukraine đỏ rực
từ đông sang tây. Chạy xuống lễ tân, cô gái ban chiều đang đeo tai nghe, khúc
khích cười cùng bạn bè qua mạng.
“Hầm trú ẩn ở
đâu em? Sao không ai chạy tránh bom?” – “Không cần đâu chị. Nó đánh ngoài thành
phố. Bao giờ lực lượng phòng không thông báo đánh trung tâm thì mới phải chạy.
Chị cần nút lỗ tai không em lấy cho?”
Đêm hôm đó,
tầm hai tiếng còi lại réo một lần. Tôi ngủ chập chờn. Sáng hôm sau nhìn vào
gương thấy hai quầng thâm, tôi nghĩ cứ thế này khéo có ngày mình sẽ giống hệt
con gấu trúc.
—
CUỘC SỐNG
BAN NGÀY
Mỗi lần chuyển
đến một nơi ở mới, tôi luôn tìm hầm tránh bom và đánh dấu các ga tàu điện ngầm
để trú ẩn. Tuy nhiên, vào ban ngày thì không ai để ý đến còi báo động.
Có lần tôi
đang đi dạo trong công viên thì những tiếng hú bất thần vang lên nhức óc. Cô
gái đi cùng vẫn thao thao bất tuyệt. Thấy tôi nhăn mặt, cô còn không hiểu chuyện
gì xảy ra: “Chị mỏi chân ạ? Mình ngồi ghế kia nghỉ nhé?”
1. Những trận
không kích ban ngày thực ra vẫn rất nguy hiểm. Nhưng nguyên nhân đầu tiên khiến
người dân không xuống hầm là vì TỈ LỆ RỦI RO thấp hơn ban đêm. Các cuộc tấn
công thường dễ dàng bị phòng không Ukraine bắn chặn.
2. Nguyên
nhân thứ hai là CHI PHÍ GIÁN ĐOẠN quá cao. Không ai có thể cứ vài tiếng lại chạy
trú ẩn. “Thế thì ai bán hàng? Thế thì sống bằng gì?” – một người buôn bán nhỏ
nói với tôi – “Chiến tranh thì cũng phải lo ăn chứ, vậy nên kệ thôi.”
3. Nguyên
nhân thứ ba là ai cũng QUEN rồi. Báo động quá thường xuyên khiến nó trở thành một
phần cuộc sống. Mọi thứ sẽ tê liệt nếu cứ sợ hãi liên tục. Vậy nên tâm lý người
dân là “sống chung với bão”. Thậm chí người ta bỗng thấy… lo khi vắng tiếng còi
báo động. Một cô giáo nói với tôi: “Người Ukraine có từ бентега (benteha) chỉ sự
bồn chồn khi xung quanh quá yên tĩnh. Nguy hiểm đã trở nên bình thường đến mức
an toàn lại thành bất thường.”
4. Cuối
cùng, ở những vùng gần chiến tuyến như Kharkiv, việc chạy vào hầm trở nên vô
nghĩa vì KHÔNG ĐỦ THỜI GIAN. Kharkiv chỉ cách Nga vài chục cây số nên tiếng nổ
xảy ra trước tiếng còi báo động: “Nghe báo động tức là thương vong đã xảy ra rồi.
Bác sĩ chúng tôi đôi khi cứ liều tiếp tục công việc trên bàn mổ sẽ có cơ hội cứu
sống bệnh nhân hơn là lập tức di tản.”
—
GIẤC NGỦ BAN
ĐÊM
Tuy nhiên,
những trận không kích ban đêm lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Chúng dày đặc
và có tính hủy diệt cao hơn.
Bóng đêm khiến
tên lửa và drone của Nga rất khó phát hiện. Hệ thống radar bị quá tải bởi những
trận tấn công kết hợp, buộc phòng không Ukraine phải dàn trải sức lực, tiêu tốn
tên lửa vào các drone giá rẻ làm mồi nhử. Vào ban đêm, các mục tiêu tĩnh như
kho đạn, đường sắt, nhà máy… cũng ít được bảo vệ hơn.
Nhưng hậu quả
lớn nhất của những cuộc tấn công ban đêm là tổn thương tâm lý và sức khỏe của
người dân. Đây là chiến lược có chủ đích của Nga nhằm tạo áp lực liên tục, gieo
rắc sợ hãi và căng thẳng tinh thần, suy giảm khả năng phục hồi xã hội.
Trong suốt
thời gian ở Ukraine chưa có đêm nào tôi trọn giấc. Hơn một phần ba người dân
Ukraine bị mất ngủ hoặc chỉ ngủ dưới 6 tiếng mỗi đêm. Hai phần ba bị rối loạn
giấc ngủ. Lượng thuốc an thần và thuốc ngủ tăng vọt. Ông chủ nơi tôi ở trọ thậm
chí bị nhờn thuốc. Tôi đưa ông mấy vỉ đông y Việt Nam chiết xuất từ củ bình
vôi. Ông ngủ ngon hẳn và biết ơn tôi vô cùng.
—
KHÔNG KÍCH
Tôi tới
Ukraine được một thời gian thì vài người quen bắt đầu đùa rằng: “Ồ, hóa ra
Putin sợ em Mai, lâu rồi không dám đánh trận nào quá lớn.” Vừa dứt mồm thì hôm ấy,
tôi được trải nghiệm tận mắt những gì chỉ thấy trên phim ảnh.
Thời gian
này tôi đang ở cùng hai mẹ con một doanh nhân người Việt ở Kyiv. Nhà chị đã biến
toàn bộ tầng hầm vốn để chứa đồ thành ba phòng ngủ. Mỗi lần báo động, thay vì
phải chạy xuống nhà để xe của khu chung cư cạnh đó hay các ga tàu điện ngầm,
hai mẹ con có thể yên tâm ngủ tiếp vì phòng ngủ chính là hầm trú ẩn.
Tuy nhiên,
chị chủ là mẹ đơn thân. Dù sống trong căn biệt thự to bự chảng nhưng chị vẫn ngủ
chung giường với con gái để đỡ sợ. Bé con 15 tuổi lớn lên trong thời chiến nên
coi còi báo động như âm thanh thường nhật. Mỗi lần mẹ sợ quá nó lại dùng đủ giọng
điệu, từ an ủi đến van lơn, rồi nạt nộ: “Mẹ à. Không sao đâu.”
Bắt đầu từ nửa
đêm hôm ấy, các kênh Telegram tràn ngập thông tin về số lượng tên lửa, drone
cùng các hướng tấn công của Nga. Tất cả báo hiệu một trận không kích quy mô lớn.
Quá nửa đêm,
quanh nhà bắt đầu có tiếng nổ. Chúng tôi nghe rõ từng chiếc drone bay qua. Tiếng
nó rè rè như cái xe máy khổng lồ chạy ngay sát tai, chỉ chực nổ tung, rất kinh
sợ. Đằng sau những rặng cây ở phía xa, tên lửa rơi phát ra tiếng sét lớn rung
chuyển. Cả một bầu trời đêm đỏ lòm như chảo lửa. Sau mỗi lần không gian sáng
lòa bốc khói, chị kêu lên: “Chết rồi, khu gần nhà ông Chại”; “Chết rồi, phía
sân bay nhà thằng Hữu”; “Chết rồi, chỗ văn phòng ngày trước của chị”.
Xung quanh
nhà, tiếng súng lực lượng phòng không Ukraine đánh chặn tên lửa và drone rền
vang như như hàng ngàn tiếng máy nổ: “Bộ đội mình bắn đấy em. Tụi hắn giỏi lắm,
bắn chặn gần hết. Chứ không chừng đó rơi vào đầu mình là chết sạch cả lũ.”
Suốt đêm hôm
đó, chị chạy lên chạy xuống suốt cả tiếng liền, vừa check Telegram, vừa kêu lên
những tiếng thảng thốt khi nhận ra chỗ bị ném bom có bạn bè và nhân viên của
mình.
Tầm rạng
sáng, tôi để ý thấy hầm để xe của khu nhà bên cạnh vẫn sáng điện. Chị bảo đó là
nơi người dân trú bom. Thấy ngưng ngưng tiếng nổ, hai chị em chạy sang hỏi
thăm.
Nhiều gia
đình đang ngủ trong xe. Ở dưới hành lang thang máy, hai phụ nữ ngủ ngồi bên cạnh
cái xe nôi. Ở góc hầm có một cái đệm cũ. Trên đệm có ba mẹ con người Việt ngủ
lăn lóc. Ông bố thấy chúng tôi đến thì đứng dậy trò chuyện: “Em để sẵn cái đệm
để mẹ con nó ngủ cho đỡ mệt.”
—
THẢM HỌA
Nhắm mắt được
vài tiếng, tôi tỉnh dậy thì thấy chị đang chuẩn bị bữa sáng. Bỗng chị kiểm tra
điện thoại và kêu ầm lên: “Thôi chết Mai ơi, văn phòng chị bị trúng đạn rồi.”
Nhưng thay
vì lao xuống nhà mặc quần áo thì chị lao ra vườn. Tôi với theo: “Ơ kìa, mình đi
luôn xem tình hình thế nào chị.” Chị quày quả không ngoái lại, miệng kêu: “Chết
rồi! Chết rồi.”
Nửa phút sau
chị quay vào, cầm một mớ rau thơm: “Em cho vào miến ăn ngay đi cho nóng. Ăn mau
đi, chị thay đồ là mình đi luôn.” Tôi dở khóc dở cười, vừa ăn vừa nhắn tin cho
mấy bạn bè thân thiết của chị để họ tới giúp đỡ.
Đến nơi, may
mắn phúc đức thế nào mà hóa ra tòa văn phòng không bị trúng mảnh trực tiếp, chỉ
bị sang chấn, vỡ nhiều kính, méo hết thang máy và sập vài khung cửa.
Nạn nhân thiệt
hại nhiều hơn là tòa nhà gần đó. Toàn bộ phần mặt trước bị phạt nát. Các ô tô đậu
dưới đường bị đè bẹp, móp méo. Lá cây rụng thành một tấm thảm dày, xanh mướt phủ
trùm cả khu phố. Vương vãi trên tấm thảm xanh ấy là những mảnh tên lửa cháy
đen, quăn queo. Tôi nhặt về vài mẩu làm kỷ niệm.
Trận không
kích ngày 31/7/2025 đánh dấu một kỷ lục mới của thảm họa dân sự tại Kyiv tính từ
đầu cuộc chiến. Cho đến tối hôm đó, hàng trăm khu dân cư, trường học, và cơ sở
y tế bị phá hủy, 31 người thiệt mạng, trong đó 5 trẻ em.
Một em gái
thoát chết may mắn thần kỳ. Em bị bom đánh văng từ phòng ngủ xuống đường, nhưng
cái giường đã rơi một cách không tưởng thế nào đó mà em vẫn sống sót.
—
MỤC TIÊU LÀ
GIẾT DÂN THƯỜNG?
Trước khi tới
Ukraine, tôi hay gặp những tít báo lớn loan tin Nga tấn công các mục tiêu dân sự
như bệnh viện, khu dân cư, văn phòng, trường học, nhà thờ… Sau một thời gian
tìm hiểu, tôi thấy đây là cách nhìn chưa đầy đủ.
Hôm đó, bạn
trai tôi – một quân nhân Úc – chia sẻ vụ tên lửa Nga đánh phá cửa ga tàu điện
ngầm. Nguyên văn tiếng Anh như sau: “Russia strikes Kyiv metro entrance as
civilians shelter inside”.
– “Cái nhan
đề này, nếu ai đọc lướt qua có thể hiểu rằng quân Nga cố tình đánh ga tàu điện
ngầm với mục tiêu giết những người dân đang lánh nạn bên trong.”
– “Em thấy
không đúng sao?”
– “Ở các
vùng khác và và thời điểm khác thì có thể. Nhưng ở Kyiv, vào thời điểm này, nếu
chỉ tính các cuộc không kích thì mục tiêu số 1 không hẳn là dân thường.”
Chúng tôi
tranh luận một hồi. Thật khó chịu khi những kẻ sống xa Ukraine cả nửa vòng Trái
Đất lại cho rằng họ thực tế hơn chính người Ukraine.
–“Thế phải đặt
tít thế nào cho khách quan hơn?” – Sau một hồi đôi co, anh chàng quân nhân của
tôi hỏi lại – “Không lẽ viết rằng ‘Nga tình cờ, không may, bắn nhầm vào ga tàu
điện ngầm nơi người dân đang trú ẩn’?”
– “Đơn giản
lắm. Chỉ cần lấy ý của chính câu đầu tiên trong bài báo: ‘Russian strikes left
metro entrance destroyed and one killed”.
Hai nhan đề
này tương đối khác nhau: (1) “Nga bắn phá cửa ga tàu điện ngầm KHI người dân
đang lánh nạn bên trong” và (2) “Nga bắn phá KHIẾN cửa ga tàu điện ngầm bị phá
hủy và giết chết một dân thường.”
Câu 1 có thể
bị hiểu thành “mục tiêu đầu tiên” của Nga là giết thường dân. Câu 2 mục tiêu là
gì chưa biết, nhưng dân chết là có thật.
—
TẠI SAO BOM
ĐẠN TRÚNG DÂN?
Năm nhân vật
tương đối có thẩm quyền đã trả lời câu hỏi này của tôi. Họ gồm: một cán bộ an
ninh, một viên chức chính phủ, hai chuyên gia thẩm định tin giả, và một Việt Kiều
có chuyên môn sâu về quân sự do Liên Xô cũ đào tạo.
Họ cho rằng
Nga không dại gì tấn công dân thường như một mục tiêu đơn lẻ. Thứ nhất là giết
dân thường sẽ càng biến cuộc chiến thành phi nghĩa và khiến Nga mất tính chính
danh. Thứ hai là vũ khí tầm xa rất đắt đỏ. Một mũi tên có thể “trúng hai đích”.
Đắt đỏ nên cái đích quan trọng nhất phải “phá hủy cái gì cho đáng. Dân thường
chỉ là thứ phụ”.
Nhìn tổng thể,
những lý do chủ yếu khiến dân thiệt mạng trong các trận không kích là:
1. Nga tấn
công các mục tiêu kép quân sự và dân sự (dual-use target) như hạ tầng điện nước,
đường sắt, hầm mỏ, nhà máy, cầu đường… Các cơ sở này phục vụ đồng thời nhân dân
và tiền tuyến, nằm trong khu vực dân cư. Khi bị tấn công, dân thường chắc chắn
sẽ thiệt mạng.
2. Nga sử dụng
vũ khí có tầm sát thương rộng (wide area effects) nên khi tấn công chắc chắn sẽ
gây ra thiệt hại cho dân chúng xung quanh.
3. Nhiều loại
tên lửa và drone rẻ tiền của Nga khá cũ và có độ chính xác thấp, khi đánh vào
các thành phố đông dân thì chỉ cần lệch vài chục mét cũng khiến cả khu chung cư
bị đánh sập.
4. Nga đã thực
hiện ít nhất 36 vụ tấn công đúp (double-tap strike), tức là đánh lần 1, chờ một
lúc rồi đánh tiếp lần 2 vào cùng một mục tiêu. Chiến lược này làm tăng tỷ lệ
thương vong, chủ yếu cho lực lượng cứu hộ và y bác sĩ tại hiện trường.
5. Ngoài ra,
ở nhiều vùng miền Đông, Nga cũng san phẳng nhiều thành phố, làng mạc bằng chiến
thuật bắn rải thảm. Trong Thế chiến II, Kachiusa là tên gọi dân dã cho các loại
pháo dàn phản lực của Liên Xô. Hậu duệ hiện đại của nó là hệ thống pháo phản lực
BM-30 Smerch, BM-27 Uragan và BM-21 Grad. Chúng được thiết kế theo triết lý tấn
công bão hòa (suppressive saturation), có thể phóng từ 12-40 quả tên lửa cùng một
lúc, phá hủy trên diện tích từ 35-120km. Các tên lửa tiêu chuẩn của hệ thống
này không có tọa độ, được dùng để bắn mở đường, bắn dập trước để bộ binh tiến
lên. Chiến thuật rải thảm không phân biệt quân sự và dân sự này khiến nhiều dân
thường thiệt mạng, đồng thời san phẳng, hủy diệt, biến các thị trấn tiền tuyến
thành bình địa. Nhiều thành phố ma không còn một ngôi nhà lành lặn.
Thuật ngữ
“indiscriminate bombing” miêu tả hành động đánh bom không phân biệt dân sự và
quân sự. Một chuyên gia giải thích cho tôi như sau: “Mai có thể hiểu là
‘careless bombing’, tức là dù biết các cuộc tấn công chắc chắn sẽ gây ra thiệt
hại quá mức với dân thường nhưng Nga ‘không quan tâm’, ‘they don’t care’. Biết
thế mà vẫn làm thì là tội ác.”
Khi tới mỗi
thành phố, bạn bè luôn đưa tôi qua những khu vực bị phá hủy. Nhà thờ bị đánh và
gần đó là trạm biến thế điện. Bệnh viện Nhi bị đánh và cách đó mấy trăm mét là
nhà máy quốc phòng. Trường học bị đánh và quanh đó là trường quân sự.
Ở Odesa, khi
một khu dân cư cao cấp bị đánh, nhiều người băn khoăn vì không thấy mục tiêu
nào đáng giá xung quanh. Thế rồi một ông chủ trọ chia sẻ rằng có nhóm người
thuê nhà ông và chỉ toàn gọi đồ ăn nhanh, đóng cửa 24/7. Trước khi bị bom đánh
trúng, họ để lại nhiều dây điện. Ông bảo họ chắc là lực lượng bí mật. Quân Nga
chắc biết nên đánh bom nhà ông.
—
“QUÂN ĐỘI
UKRAINE GIẾT CHÍNH ĐỒNG BÀO MÌNH”
Nghe thì vô
lý, nhưng Nga nói họ có “bằng chứng” đàng hoàng. Trong đống đổ nát có cả những
mảnh tên lửa của hệ thống PATRIOT và NASAMS nhập từ Mỹ và châu Âu. Thông điệp gửi
đi rất rõ ràng và thuyết phục: “Chính quyền phát xít của Zelenskiy giết đồng
bào mình để đổ tội cho Nga.”
Tuy nhiên,
nguồn gốc những mảnh tên lửa ấy bắt nguồn từ chiến thuật tấn công đồng loạt với
số lượng lớn của Nga. Trong cuộc không kích ngày 31/7 chẳng hạn, Nga gửi tới
Kyiv nhiều tên lửa đạn đạo, 8 tên lửa hành trình và hơn 300 drone. Khối lượng
khổng lồ ấy nhằm mục đích khiến hệ thống phòng không của Kyiv quá tải.
Để bảo vệ
các mục tiêu quan trọng của thủ đô, các tên lửa và drone của Nga phải bị bắn chặn
ngay trên bầu trời. Bản thân tên lửa dùng để đánh chặn cũng phải là những vật
thể lớn. Khi bắn trúng mục tiêu, chúng va đập vào tên lửa của Nga và cùng tạo
ra muôn ngàn mảnh vỡ. Dù là hệ quả của nỗ lực phòng thủ, chúng vẫn rơi xuống
các khu dân cư và có thể gây thương vong.
Nga càng bắn
nhiều thì xác suất mảnh vỡ tên lửa đánh chặn Ukraine rơi xuống đầu chính dân
Ukraine càng cao. Truyền thông Nga dựa vào đây để kết tội chính quyền Ukraine
là phát xít, dù đó là hệ quả trực tiếp của chiến thuật quá tải (system
overload) do Nga chủ động tấn công.
Năm 2024,
Tòa án hình sự quốc tế ICC đã hai lần cáo buộc Nga vi phạm tội ác chiến tranh.
—
THẦN CHẾT
KHÔNG CÓ KHUÔN MẶT NGƯỜI
Ngay sau khi
nghe tin Kyiv hứng chịu trận bom thảm khốc nhất tính từ ngày đầu cuộc chiến,
người đồng nghiệp Nga khuyên tôi viết di chúc hối hả nhắn tin. Anh hỏi: “Cô đã
thấy tôi đúng chưa?”
Tôi nhớ lại
một năm mình sống ở Trung Đông. Súng đạn là hình ảnh tôi thấy mỗi ngày. Thậm
chí khi ở Yemen, chủ nhà còn cẩn thận đặt vào tay tôi khẩu Kalashnikov phòng
khi có biến.
Nhưng đó vẫn
là cuộc chiến giữa người với người. Kẻ cầm súng vẫn có một thân thể, một trái
tim. Đôi khi, một giọt nước mắt, một lời van xin, một câu trích từ kinh Koran vẫn
có thể khiến hắn ta suy nghĩ lại.
Tên lửa và
drone không có khuôn mặt người. Chúng tới từ đêm đen, đột nhập vào giữa giấc ngủ,
bất ngờ và lạnh lùng. Không chỗ nào là an toàn. Không người nào có thể trốn
thoát. Nạn nhân không chỉ là một sinh mạng bị tan thây mà toàn bộ không gian
sinh tồn còn bị tàn phá đến từng viên gạch. Cuộc chiến ở Ukraine khiến tôi có cảm
giác như Thần Chết đang ngồi dưới địa ngục chơi một trò chơi điện tử.
Tôi trả lời
đồng nghiệp: “Vâng. Anh đúng.”
Tại cửa khẩu
biên giới Ba Lan-Ukraine, phía trên ô cửa trình giấy tờ là một tấm biển: “Lực
lượng biên phòng Ukraine cam kết đón chào quý vị nồng nhiệt, phục vụ chu đáo,
giải thích cặn kẽ và phản hồi nhanh chóng mọi thắc mắc.” Trên tường treo bản
tin của Văn phòng Thanh tra Quốc hội về Quyền con người và nơi công dân gửi khiếu
nại.
Bản đồ hầm
trú ẩn được tích hợp vào Google Map với mật độ dày đặc trong thành phố, nơi có
nhiều mục tiêu bị đánh phá
No comments:
Post a Comment